Terwijl het in Nederland weer snel zomer begint te worden krijg ik in mijn mailbox de vraag waar de updates op de homepage van Antennekaart blijven. De vraag is terecht want het is hier alweer een jaar stil. In telecomland is het allesbehalve stil. Hoewel onze laatste update ook al over Vodafone ging kunnen we het niet laten om weer op Vodafone in te zoomen. In het laatste halve jaar zien we weer een aantal interessante dingen gebeuren die jullie niet mogen ontgaan.
Aan het begin van elk jaar worden de Umlaut tests gereden. Vlak voor die tests zien we Vodafone vaak aanpassingen doen aan het netwerk. Het lijkt elk jaar voor Vodafone een moment om grote wijzigingen door te voeren. Ook dit jaar was dit weer zo. Vodafone heeft sinds het begin van 5G in Nederland op grote schaal Dynamic Spectrum Sharing (DSS) toegepast. Dit stelde Vodafone in staat om landelijk 5G aan te bieden op 1800MHz, terwijl ze ook 4G aanboden in deze band. Odido en KPN waren al ruim voor de 700MHz-veiling begonnen met het ombouwen van hun netwerk om deze band te ondersteunen. Vodafone deed dat niet. Odido en KPN konden na de veiling hierop 5G activeren. Vodafone koos voor een strategie met DSS en startte later met de uitrol van 700MHz. De 700MHz-band werd voor Vodafone in de beginperiode juist op 4G ingezet. Een paar jaar geleden (ook vlak voor de Umlaut test) zette Vodafone de hele 700MHz-band om naar 5G, aangezien hun dekking toen al flink was uitgebreid. Vodafone was daarmee dus ook de eerste provider met twee FDD banden op 5G (700MHz als lage band en 1800MHz als middenband).
Sindsdien hebben KPN en Odido de 2100MHz-band in zijn geheel omgezet naar 5G (zonder DSS), waarmee ook zij een middenband toevoegden aan 5G. Wij vroegen ons wel eens af wanneer Vodafone zou gaan stoppen met de inzet van 4G op 1800MHz en ook deze band volledig aan 5G zou toekennen. Eind 2025 zagen we in Zuid-Limburg al een kleine test. Maar in december 2025 was het zo ver en werd 4G op 1800MHz grotendeels uitgefaseerd en daarmee ook afscheid genomen van DSS. Toch is de 1800MHz-band bij Vodafone nu niet helemaal vrij van 4G. Er zijn nog steeds gebieden waar 4G en DSS nog actief zijn. Dit zijn voornamelijk de steden. Wij denken dat ze hier niet zonder de 4G capaciteit kunnen als signaleringslaag. Uiteindelijk hebben we in Nederland nog steeds non-standalone (NSA) 5G dat afhankelijk is van 4G voor signalering. Mogelijk zou het verlies van dit stuk 4G spectrum op drukkere gebieden voor capaciteitsproblemen gaan zorgen.
Veel mogelijkheden heeft Vodafone niet om deze 4G capaciteit uit te breiden. Toch dook begin dit jaar nog een andere ontwikkeling op. Het viel ons in de laatste twee jaren namelijk op dat Vodafone bij het upgraden van een site regelmatig een RRU voor 2600MHz ophing, maar deze geheel inactief liet. Maar aan het einde van 2025 begonnen deze ineens op veel plekken actief te worden. Het leek erop dat Vodafone op deze locaties een andere baseband had geplaatst met meer rekenkracht, vermoedelijk de 6651. We hebben tientallen sites gezien waar 2600MHz ineens werd geactiveerd. Waarschijnlijk werd deze extra RRU al tijdens de upgrade geplaatst omdat dat goedkoper was. Later hoefde dan alleen nog een ploeg langs te komen om de baseband te vervangen, in plaats van alsnog een extra RRU te installeren. Hiermee kon Vodafone dus vrij makkelijk het netwerk nog een extra boost geven voor de start van de Umlaut tests.
Maar we zagen nog iets veranderen. Een fanatieke SDR-watcher in onze community zag met zijn radioapparatuur dat Vodafone in de 900MHz-band aan het schuiven was met 2G carriers. Hier ontstond een mooie lege ruimte. Vodafone heeft tot eind 2025 de 900MHz-band uitsluitend gebruikt voor 2G. Andere providers zetten deze al in voor 3G en later ook 4G. Maar door hoe Vodafone zijn netwerk had gebouwd, was dit voor hen vrijwel onmogelijk. In de kast onder de mast heeft Vodafone voor 2G altijd een DUG21 hangen. Dat is een controller van Ericsson die het 2G signaal voorbereidt voor de RRUs. De 900MHz-zenders waren uitsluitend aangesloten op deze DUG21. Om 3G of 4G op de 900MHz-band te kunnen inzetten, moest Vodafone deze zenders landelijk ook aansluiten op de DUW (voor 3G) of de baseband (voor 4G). Hier en daar waren het zelfs nog oudere zenders die niets anders dan 2G ondersteunden. Maar sinds het begin van de 700MHz uitrol is ineens een mogelijkheid ontstaan. De losse 900MHz zender werd ingeruild voor een 700/800/900MHz zender (Radio 2460). Deze is aan de ene kant aangesloten op de baseband voor 4G en 5G (voor 5G700 en 4G800), maar aan de andere kant op de DUG21 voor 2G. Nu Vodafone 700MHz bijna landelijk heeft uitgerold, hebben ze ook vrijwel overal de mogelijkheid om 4G op de 900MHz-band in te zetten. In december 2025 pikten we in Amsterdam per toeval een 900MHz 4G carrier op. Deze was 5MHz breed, wat de andere 5MHz vrijlaat voor 2G. Niet veel later zagen we deze locaties ook verschijnen in de update van het Antenneregister.
Het lijkt tot nu toe een beperkte test met 900MHz in alleen Amsterdam, waar nu op 20 sites deze nieuwe band is aangezet. Het lijkt wat summier, maar we ontdekten een patroon. De locaties die 4G uitzenden op 900MHz zijn uitsluitend locaties zonder 3500MHz. Deze keuze lijkt voort te komen uit een beperking in de rekenkracht van het type baseband dat Vodafone gebruikt. Deze basebands hebben simpelweg niet genoeg rekenkracht voor het toevoegen van 4G900. Om diezelfde reden staat vermoedelijk op veel sites met 3500MHz en 2600MHz de 1400MHz-band ook geheel uitgeschakeld. Van buitenaf is lastig te zien welke apparatuur Vodafone precies bij deze sites gebruikt. Op basis van onze waarnemingen lijkt dit echter de meest logische conclusie. Waarschijnlijk volgt later een uitrolronde met de nieuwe RAN Compute 6655 of 6672 van Ericsson. Dat is de nieuwe benaming voor wat vroeger bekend stond als de Baseband. Daarna kan mogelijk ook 1400MHz weer worden geactiveerd en kan Vodafone de uitrol van 4G900 verder uitbreiden.
Dan is er natuurlijk nog de uitrol van 3500MHz. Sinds het begin van 2026 lijkt Vodafone het tempo van deze uitrol enorm te hebben opgeschroefd. We zien nu overal nieuwe antennes verschijnen. Tot nu toe zien we hiervoor voornamelijk de AIR3258. In november kondigden Vodafone en Ericsson aan dat een nieuw type antenne ingezet ging worden, de AIR3255. Dit type antenne hebben wij tot op heden nog nergens gespot. Maar het zet ons wel te denken. In dat persartikel werd namelijk benoemd dat Vodafone ~3000 locaties ging upgraden. Dat doet ons vermoeden dat een groot deel van die 3000 locaties uiteindelijk een AIR3255-antenne krijgt. Vandaag staat de teller bij Vodafone al op zo'n 1300 locaties met 3500MHz. Dat zou kunnen betekenen dat Vodafone een grote uitrol van 3500MHz gaat doen. Het tempo waarop ze nu bezig zijn is indrukwekkend, en ook veel hoger dan bij KPN. KPN lijkt nu zo'n 50 locaties per maand te upgraden met 3500MHz, maar heeft er al zo'n 1900 staan. Als beide providers dit tempo volhouden, zou Vodafone in de zomer van 2027 KPN wel eens kunnen passeren in de uitrol van 3500MHz. Dit is enorm interessant en ook zeker iets wat wij in de gaten gaan houden.