KPN heeft al 20 procent van zijn zendmasten omgebouwd naar Huawei


KPN is al sinds Oktober bezig met de ombouw van zijn zendmasten van Ericsson naar Huawei. Nu eind Maart is het een half jaar nadat de eerste zendmast is omgebouwd. Uit data uit het antenneregister van Agentschap Telecom blijkt dat Inmiddels 20% van alle KPN zendmasten zijn omgebouwd naar Huawei.

In de aanloop naar 5G is KPN al zijn zendmasten aan het ombouwen van leverancier Ericsson naar Huawei. Met deze nieuwe zendmasten kan KPN snel 5G internet aanbieden aan zijn klanten. Er zijn al 20% van alle KPN zendmasten omgebouwd naar het nieuwe Huawei RAN (Radio Access Network). Deze omgebouwde zendmasten bevinden zich voornamelijk in de randstad. Den Haag, Rotterdam, Gouda, Zoetermeer, Amsterdam, Zaandam en Utrecht zijn voorbeelden van grote steden die grotendeels zijn omgebouwd. Ook is al een groot deel van het buitengebied in Zuid-Holland en een deel van Noord-Holland omgebouwd.

Met de nieuwe zendmasten kunnen een grote hoeveelheid frequenties uit worden gezonden. 700MHz, 800MHz, 900MHz, 1400MHz, 1800MHz, 2100MHz, 2600MHz (FDD) en 2600MHz (TDD). Nog niet al deze frequenties mogen gebruikt worden, zo gaat bijvoorbeeld dit jaar een frequentieveiling plaatsvinden voor de 700MHz en 1400MHz banden. Daarnaast wordt de 2100MHz band opnieuw geveild.

Klik hier voor een overzicht van alle reeds omgebouwde zendmasten

De 5G toekomst van T-Mobile


In September van het vorige jaar deelde ik als eerste artikel op antennekaart.nl de 5G uitrolstrategie van T-Mobile. Inmiddels zijn we een half jaar later, is de integratie van het Tele 2 netwerk in volle gang en is de vraag naar capaciteit flink toegenomen. Ook staat de komende multibandveiling voor 5G gepland voor het komende kwartaal. Reden genoeg voor een update.

Halverwege December 2019 verschoof T-Mobile onverwachts zijn primaire 4G carrier van 1860MHz naar 1865MHz. Hiervoor hebben ze in de laatste zomer al een deel van het 2G-spectrum in deze band uitgeschakeld. Hierdoor kwam een aaneengesloten blok van 10MHz vrij in de 1800MHz band. Meteen was duidelijk dat T-Mobile dit doet om uiteindelijk op deze 10MHz ook een 4G carrier toe te voegen. Na vragen aan de klantenservice en persvoorlichters van T-Mobile konden we helaas geen informatie vinden over de planning hiervan, dus het was afwachten.

Het wachten duurde niet heel lang. Halverwege Januari kwamen de eerste berichten uit Limburg en Zeeland van een nieuwe 4G carrier op 1850.6MHz. De plaatsing van deze band is nogal vreemd. Deze band is namelijk 0.6MHz hoger dan je zal verwachten. Dit overlapt niet met de grote 1800MHz carrier omdat er 10% guard band tussen zit om storingen te voorkomen. Om wel 2G aan te kunnen blijven bieden heeft T-Mobile ook 3G op de 900MHz band uitgeschakeld, om hierop 2G aan te kunnen bieden. Hierdoor is de 3G-dekking slecht verminderd. Om te voorkomen dat telefoons heel snel terugschakelen naar 2G zijn de drempelwaardes veranderd waardoor telefoons langer op 4G kunnen blijven hangen.

Na ongeveer anderhalve maand tijd waren deze veranderingen in bijna heel Nederland actief. Tijdens de uitschakeling van het Tele 2 netwerk is deze extra 4G ruimte een welkome toevoeging om de extra gebruikers op te vangen.

Dat brengt ons meteen tot de kern van deze post. T-Mobile is druk bezig oude Tele 2 locaties uit te schakelen en om te bouwen met eigen apparatuur voor het eigen netwerk. Tegen het einde van 2019 leek de ombouw van het T-Mobile netwerk een beetje te zijn vertraagd, maar na de jaarwisseling ging deze weer heel hard verder.

Begin Februari spotte ik naast Zwolle toevallig een oud-Tele2 locatie die was omgebouwd naar T-Mobile. Deze was op dat moment nog niet actief, maar mij viel wel meteen op dat deze locatie anders is dan anderen. Zie onderstaande foto.

Nieuw soort T-Mobile locatie bij Zwolle Nieuw soort T-Mobile locatie bij Zwolle

Een van de dingen die meteen opvalt aan deze locatie is dat er niet zoals gebruikelijk 3 RRUs achter de antennes hangen. Er hangen maar 2. Dat betekent niet dat T-Mobile heeft ingeleverd op capaciteit. In tegendeel. Beide RRUs zijn gecombineerde RRUs met meerdere frequenties. Met deze twee RRUs kan T-Mobile uitzenden op 700MHz, 800MHz, 900MHz, 1800MHz en 2100MHz. Daarbij zijn de lage frequenties in een 2T4R-configuratie, en de hoge frequenties in een 4T4R-configuratie. 4T4R betekent dat er met 4 antennes tegelijk wordt gezonden en ontvangen. Voor telefoons die 4x4Mimo ondersteunen betekent dit een verdubbeling in de maximale theoretische snelheid. Zie de onderstaande tabel

Frequentieband RRU Type Configuratie Inzet
700MHz
800MHz
900MHz
RRU5509t 2T4R
2T4R
2T4R
5G (Toekomst)
4G (Toekomst)
2G/3G/4G
1800MHz
2100MHz
RRU5502 4T4R
4T4R
4G
3G/4G

Naast de nieuwe RRU configuratie is er nog iets bijzonders aan deze locatie: De aansluitingen onderop de antennes. Zo zie je bijvoorbeeld aan de voorkant nog 4 poorten vrij. Deze poorten ondersteunen de 2600MHz band die bij Tele 2 vrij gaat komen. Hiermee kan T-Mobile dus later een RRU bijhangen voor 4T4R 2600MHz.

Daarnaast zijn ook nog 4 dikke aansluitingen midden onder de antenne te zien. Dit zijn clusterpoorten, die we bij de nieuwe KPN Huawei locaties ook al hebben gezien. Een set van twee van deze clusterpoorten ondersteunt een 8T8R configuratie. Er zijn dus twee van deze sets aanwezig. Beide sets ondersteunen de 2600MHz en de 3500MHz band. Het lijkt mij dus niet meer dan logisch dat T-Mobile via deze poorten op drukkere locaties 2600MHz TDD en later ook 3500MHz gaat bijprikken in een 8T8R configuratie voor een enorme 5G capaciteit.

Een aantal dagen later heb ik deze locatie opnieuw bezocht. Opvallend was dat ik geen CA kreeg en alleen op 1800MHz verbonden was. Mijn telefoon verbond met geen mogelijkheid met 900MHz of 2100MHz. Dit wordt later waarschijnlijk verholpen.

Deze locatie is heel erg rustig qua netwerkbelasting, en dat is een goed teken. Dit betekent dat T-Mobile in de toekomst alle nieuwe locaties in ieder geval gaat uitrusten met 4T4R 1800MHz en 2100MHz, wat een verdubbeling in de capaciteit kan betekenen.

Een week later spotte ik in Hardenberg een soortgelijke locatie. Dit was een van de nieuwste Tele 2 locaties, geplaatst in Januari 2019. Nu na een jaar alweer omgebouwd naar T-Mobile. Bij deze locatie dezelfde setup met 2 RRUs met gecombineerde frequenties. In deze antennes alleen geen clusterpoorten. Waarschijnlijk is dit een ouder model die ze nog hadden liggen. Bij deze is namelijk naast de antenne ruimte voor het bijplaatsten van een of twee extra antennes (hierover straks meer).

Nieuwe T-Mobile locatie in Hardenberg Nieuwe T-Mobile locatie in Hardenberg

In het dagelijkse leven werk ik als softwareontwikkelaar bij een ICT-bedrijf in Zwolle. Ik ging voorheen voornamelijk met het openbaar vervoer. Je wordt dan geconfronteerd met grote drukte in de spits. Een van de plekken waar dit duidelijk merkbaar was op het mobiele netwerk was het station in Zwolle. Aan een gebouw naast het station hingen antennes, waarvan een sector pal op het station was gericht. Deze had het in de spits duidelijk zwaar, want ik werd dagelijks als primaire band naar 2100MHz gezet, in extreme gevallen zelfs alleen op band 38 2600MHz, zonder CA.

Tot mijn grote verbazing waren deze antennes aan het begin van November verdwenen zonder enig spoor van een vervanging. Hierdoor raakte het netwerk in de spits zwaar overbelast. De vraag was niet of, maar wanneer er een vervanging zou komen.

Verdwenen antennes bij het station in Zwolle Verdwenen antennes bij het station in Zwolle

Vandaag besloot ik om na de vrijdagmiddagborrel nog maar even te gaan kijken bij het station, net zoals elke week. Vandaag hingen er nieuwe antennes in de zendmast op het politiebureau. Deze antennes zijn weer van een compleet nieuw type die bij T-Mobile nog nooit gezien zijn. Ik heb helaas nog geen hele goede foto's kunnen maken, deze komen later. Zie hieronder een foto.

Nieuwe antennes bij het station in Zwolle Nieuwe antennes bij het station in Zwolle

Oplettende kijkers zien vast dat dit dezelfde antennes zijn als wat KPN uitrolt op de aller zwaarste Huawei locaties, en dat is niet voor niks. Deze enorme stukken blik hebben namelijk 20 coax-poorten, en een ingebouwde 8T8R zender voor 1800MHz. Van deze 20 poorten zijn 4 voor de lage frequenties. Deze zijn gevuld met een RRU5509t voor 700MHz/800MHz/900MHz in een 2T4R configuratie. De overige 16 poorten zijn vrij voor mid-band frequenties. Hier kunnen in de toekomst band 7 of 38 2600MHz worden ingeprikt of de nieuwe 1400MHz frequentieband. Op dit moment zijn maar 2 van deze poorten in gebruik voor 2100MHz in een simpele 2T2R configuratie.

Opvallend is dat T-Mobile zelfs voor een locatie zo zwaar belast als deze geen 2600MHz TDD toevoegt, terwijl dit hier vroeger wel heeft gehangen. Dat is in ieder geval een teken dat ze enorm veel capaciteit hebben op alleen al de 1800MHz band, door de 8T8R configuratie en 30MHz aan spectrum, maar kan ook betekenen dat ze in de nabije toekomst 2600MHz TDD met massive-mimo antennes gaan doen, net als KPN.

Daarmee kom ik tot het einde van deze update voor T-Mobile. Het is een interessant netwerk met hele interessante ontwikkelingen. Ik ben erg benieuwd wanneer we het eerste Tele 2 2600MHz spectrum live gaan zien op het T-Mobile netwerk. Tot die tijd moeten we het doen met de nieuwe locaties. Heb je vragen of opmerkingen op basis van deze post? Reageer vooral onder deze post of op antenneforum.nl.

Nieuw: Het Antenneforum!


Naast de kaart en het nieuws over mobiele netwerken is er nu ook een antenneforum. Ik heb dit forum gemaakt als hangplek voor iedereen met interesse in de techniek achter mobiele netwerken, of vragen hierover. Iedereen is meer dan welkom om een account aan te maken en gezellig mee te praten. Bekijk het forum op https://www.antenneforum.nl/.

In de komende weken zal meer functionaliteit van de hoofdsite worden geintegreerd met het forum, zodat het ook mogelijk is om te reageren op nieuwsartikelen of op kaartupdates.

https://www.antenneforum.nl/

KPN Huawei ombouw - Een maand later


Anderhalve maand geleden kwam de eerste update van KPN waarin de nieuwe Huawei zendmasten te zien waren. Het weekend na deze update hebben we in Zoetermeer gekeken naar de eerste paar locaties. Nu iets meer dan een maand later, en een drietal antenneregister updates later werd het weer eens tijd om vanaf het hoge noorden af te reizen naar de randstad om daar weer eens te kijken hoe de situatie inmiddels is.

Uit de gegevens van de antennekaart is duidelijk dat KPN grofweg drie types locaties aan het bouwen is met Huawei apparatuur:

Type Frequenties
1 KPN frequentieband 1, 3 en 20 LTE 800MHz, 1800MHz, 2100MHz
2 KPN frequentieband 1, 3, 7, 20 en 38 LTE 800MHz, 1800MHz, 2100MHz, 2600MHz FDD, 2600MHz TDD
3 KPN frequentieband 1, 3, 7, 20 en 38 LTE 800MHz, 1800MHz, 2100MHz, 2600MHz FDD, 2600MHz TDD (Massive Mimo)

Deze drie types locaties geven een mooie verdeling in de hoeveelheid capaciteit. Anderhalve maand geleden zijn alleen type 2 locaties gefotografeerd. Of er bij type 1 en type 3 dus meer frequentiebanden aanwezig zijn, en in welke Mimo configuraties deze zenden is nog onbekend.

De eerste bestemming was Rotterdam. Onderweg hierheen, op de A12 ter hoogte van Gouda zagen we bij de zendmast aan de Bloemendaalseweg een kraan naast een zendmast staan. Duidelijk was dat niewe antennes geplaatst werden in de mast, maar het was nog niet duidelijk of het om T-Mobile of KPN ging, door de ontbrekende sectorstrepen. Bij de zendmast aangekomen werd al snel duidelijk dat het hier om KPN ging.

Hijsen van nieuwe KPN antennes bij Gouda Hijsen van nieuwe KPN antennes bij Gouda

Aan de hoeveelheid RRUs is duidelijk dat het hier waarschijnlijk om een type 1 locatie gaat. Door de hijswerkzaamheden konden we niet bij de zendmast komen om een praatje te maken, we werden tegengehouden door een verkeersregelaar. Ondanks dat geven de kleurcodes op de kabels vrij veel informatie, en is de waarschijnlijke configuratie als volgt:

Frequentieband Configuratie
700MHz
800MHz
900MHz
2T4R
1400MHz SDL 2T (Zender heeft 4 poorten)
1800MHz
2100MHz
4T4R

Opvallend is dat ook deze locaties zenders voor 1400MHz krijgen. De zenders ondersteunen een 4T configuratie, maar het type antenne dat KPN gebruikt heeft maar 2 poorten die deze frequentie ondersteunen, dus zijn er maar 2 kabels aangesloten. We hebben helaas niet in de kast kunnen kijken doordat we niet dicht bij de zendmast konden komen.

Nog geen 10 kilometer verderop op de A12 zagen we weer een KPN zendmast met klimmers in de mast. Van veraf was al snel duidelijk dat dit een type 2 locatie is. De antennes hingen al in de mast en het leek erop dat de kabels nog aangesloten moesten worden. We zijn naar deze mast toegelopen en hebben een poging gedaan een gesprek te beginnen met de personen die hier aan het werk waren. Al snel bleek dat de spraakzaamheid te wensen overliet. Wel hebben we een foto kunnen scoren van de binnenkant van de kast.

Kast bij een omgebouwde KPN zendmast Kast bij een omgebouwde KPN zendmast

Het bovenste apparaat is een Huawei ATN 910C. Dit is een router met 12 10Gbps SFP+ poorten en een aantal RJ45 1Gbit poorten. De enkele fiber die hierin gaat is de 10Gbit glasvezelverbinding voor deze zendmast, de dubbele fiber is de verbinding naar de baseband. Onder de router zit de baseband. Het gaat hier zeer waarschijnlijk om een Huawei BBU5900. Bovenin deze kist zitten een drietal UBBP kaarten. Deze kaarten hebben 6 CPRI poorten voor de glasvezelverbindingen naar de RRUs. Met 5 RRUs per sector komt het op een totaal van 15 RRUs, dus 2 UBBP kaarten zullen gevuld zijn, en eentje half gevuld. Onderin deze kist zit een UMPT kaart. Hierin zit de glasvezel naar de ATN router. Daarnaast zit een gouden stekkertje voor de GPS ontvanger.

Onder de baseband zitten 2 zwarte stroomverdelers, de grijze kabels zijn alarm kabels, verbonden met de baseband. Hiermee kunnen deze stroomverdelers een signaal geven wanneer iets mis is of een zekering stuk is. Onderin de kast zitten 2 UPSes/Voedingen. Deze vorm van UPS zie ik voor het eerst bij zendmasten. In het verleden stonden er meestal een stuk of 4 losse accu's in de kast.

Nu we ook informatie over de inhoud van de kasten hebben kunnen we onze reis naar Rotterdam vervolgen. In Rotterdam staat namelijk de enige type 3 locatie in een zendmast in plaats van een dak. Daardoor wordt het veel makkelijker om te zien wat voor apparatuur aanwezig is. Op deze locatie viel het ons tegen hoe toegankelijk de locatie was, de mast staat naast een KPN centrale, met de nodige hoeveelheid hekken om het terrein heen. Ondanks dat hebben we een paar duidelijke foto's kunnen maken.

Type 3 KPN zendmast Type 3 KPN zendmast

Ik was zelf redelijk verbaasd over de hoeveelheid zenders. 5 RRUs per sector, een massive Mimo panneel en een actieve antenne. Dit exemplaar antenne kan ik helaas niet vinden op de website van Huawei. Ik denk zelf dat de ingebouwde zender in deze antenne een 8T8R 1800MHz zender is.

De exacte layout weet ik niet 100% zeker. Ik weet in ieder geval zeker dat de RRU rechtsonder een 2T4R 700/800/900MHz zender is, gezien de kleurcodes. Ook is zeker dat de RRU linksboven voor 1400MHz is (paars). Rechtsboven is waarschijnlijk 2600MHz FDD omdat hierbij meestal wit of grijs wordt gebruikt. De middelste RRUs zijn sowieso een combinatie van dezelfde frequentieband, die samen in een 8T8R configuratie zenden. Dit is te zien aan de geel/blauw kleurcodes. In een normale 2T2R configuratie is 1 kabel geel en 1 kabel blauw. Bij 4T4R zijn 2 kabels geel en 4 kabels blauw. De linker RRU heeft alleen geel en de rechter RRU heeft alleen blauw. Ook hebben beide RRUs dezelfde oranje kleurcode. Omdat alle frequenties al ingedeeld waren is dit waarschijnlijk 2100MHz.

Frequentieband Configuratie
700MHz
800MHz
900MHz
2T4R Zeker
1400MHz SDL 4T Zeker
1800MHz 8T8R (Actieve antenne) Waarschijnlijk
2100MHz 8T8R (2x 4T4R) Waarschijnlijk
2600MHz FDD 4T4R Waarschijnlijk
2600MHz TDD 64T64R (Massive Mimo) Zeker

Na deze (regenachtige) dag zijn we veel wijzer geworden over de nieuwe KPN Huawei locaties. Inmiddels zijn ongeveer 260 nieuwe locaties actief op de antennekaart, maar deze hoeveelheid neemt snel toe. Over de zwaarste locatie zijn nog wel een aantal onduidelijkheden. Als iemand meer informatie heeft hierover, laat het me weten op Twitter of via e-mail.

Ben je zelf nieuwsgierig geworden? Op onze antennekaart staat inmiddels een filter welke alleen de KPN Huawei locaties laat zien.

De eerste KPN Huawei locaties in Den Haag


Op 24 Oktober plaatste KPN een update in het antenneregister. In deze update viel op dat in de regio Den Haag en Zoetermeer heel veel locaties zijn omgebouwd naar het volledige pakket met vijf frequenties. Deze ombouw is best bijzonder omdat zelfs een aantal locaties waar al deze vijf frequenties al actief waren in dezelfde configuratie. Op de tweakers forums plaatste Raider095 de opmerking dat dit nieuwe omgebouwde KPN Huawei locaties zouden zijn. Dat vraagt natuurlijk om bekeken te worden omdat dit het eerste beeld geeft van hoe KPN 5G gaat uitrollen.

Veranderingen van KPN in Oktober Veranderingen van KPN in Oktober

Op zondag 27 Oktober zijn we in de auto gestapt en naar Den Haag gereden om een aantal van deze nieuwe locaties te bekijken. We hebben een aantal locaties bekeken. De meest interessante locatie was de locatie bij SnowWorld in Zoetermeer. Deze locatie staat op een berg, waardoor de antennes en alle apparatuur heel laag bij de grond kunnen staan. Volgens de antennekaart staat deze locatie 6 meter boven de grond.

Huawei antennes en zenders van KPN Huawei antennes en zenders van KPN

Voor deze locaties is zeker niet bespaard op zenders. Er hangen per sector vijf zenders. Vier van deze zenders hebben vier poorten, en één zender heeft 8 poorten. Hieronder een tabel met de precieze configuratie. Opvallend is dat op deze locaties ook een zender voor 1400MHz SDL aanwezig is, welke pas na de frequentieveiling van 2020 in gebruik mag worden genomen.

Frequentieband RRU Type Configuratie Inzet LTE Transmission mode
700MHz
800MHz
900MHz
RRU5509t 2T4R
2T4R
2T4R
5G
4G
2G/3G

TM 3
1400MHz SDL RRU5301 4T (Maar 2 aangesloten) 4G/5G
1800MHz
2100MHz
RRU5502 4T4R
4T4R
4G
3G/4G
TM 4
TM 4
2600MHz FDD RRU5301 4T4R 4G TM 4
2600MHz TDD RRU5258 8T8R 4G Niet online

KPN gebruikt dus net als T-Mobile een gecombineerde zender voor 700, 800 en 900MHz. Deze zijn actief in een 2T4R setup, waarbij er 2 antennes worden gebruikt voor zenden en 4 antennes voor het ontvangen. Ook heeft KPN alvast een zender geplaatst voor 1400MHz SDL (Supplementary Downlink) welke alleen wordt gebruikt voor zenden, en niet voor ontvangen. Deze zender ondersteunt 4T, maar er zijn maar 2 van de vier kabels aangesloten. De volgende zender welke ik zelf nog niet eerder heb gezien in Nederland is de gecombineerde Huawei zender met 1800MHz + 2100MHz. Deze zendt beide frequentiebanden in een 4T4R configuratie. De zender voor 2600MHz FDD is ook 4T4R.

De laatste zender welke bij de antennes hangt is de zender voor 2600MHz TDD. Deze leek helaas niet actief. Deze zender is een 8T8R zender. Deze worden via 2 clusterpoorten op de antenne aangesloten. Een clusterpoort is 1 aansluiting waarlangs 4 coaxiale signalen lopen en dus 4 antenne elementen kunnen worden aangestuurd. Voor de kloksynchronisatie voor TDD staat naast de mast een kleine GPS ontvanger.

GPS ontvanger voor TDD kloksynchronisatie GPS ontvanger voor TDD kloksynchronisatie

T-Mobile test 5G in heel Nederland


Nog geen twee weken na het schrijven van het artikel De 5G uitrol van T-Mobile wordt door T-Mobile het persbericht gepubliceerd dat de telecomprovider een testvergunning heeft voor 5G op de volledige 700MHz band voor heel Den Haag. Deze vergunning is twee maanden geldig. Daarnaast gaat op 2 Oktober een landelijke testvergunning in voor 2x10MHz aan 700MHz spectrum waarmee T-Mobile in heel Nederland 5G zal gaan actieven.

Met deze testvergunningen kan T-Mobile de dekking en prestaties van het mobiele netwerk testen. Omdat het om een testvergunning gaat zal zeer waarschijnlijk het netwerk nog niet worden opengesteld voor klanten. Dit gebeurt waarschijnlijk pas na de frequentieveiling aan het begin van 2020.

Naast de nieuw geactiveerde 700MHz frequentie in Den Haag voor 5G heeft T-Mobile ook een drietal testlocaties op de 26GHz frequentie. Dit zijn zogenaamde mmWave frequenties. In deze frequentieband is heel veel ruimte beschikbaar voor zeer hoge snelheden. Door de hoge frequentie is de dekking echter zeer beperkt en zal een directe zichtslijn tussen de telefoon en de zendmast moeten zijn.

Bekijk de nieuwe 5G locaties op onze antennekaart

De 5G uitrol van T-Mobile


De 5G-frequentieveiling van 2020 komt snel dichterbij. Op deze veiling worden de frequenties geveild en verdeeld welke door de providers worden ingezet voor de eerste uitrol van 5G. Wat weten we nu al over de 5G uitrol van T-Mobile? Is T-Mobile al klaar voor de uitrol van 5G? Samen met de gegevens van Antennekaart.nl en verzamelde informatie op locatie bij zendmasten zal een analyse worden gemaakt.

Op 27 November 2018 wordt bekend dat de Europese Commissie onvoorwaardelijk akkoord gaat met de fusie van Tele2 en T-Mobile. Als onderdeel van deze fusie hebben de twee bedrijven een aantal beloftes opgesteld aan de klanten welke zullen worden nageleefd als de twee bedrijven mogen fuseren. Deze beloftes zijn te lezen op tele2.nl/beloftes.

De eerste belofte is meteen opvallend en luidt als volgt:

Na de fusie lanceren wij als eerste landelijk 5G. Door de integratie van onze netwerken bieden wij al in 2020 als eerste landelijk 5G.

De bovenstaande quote is een flinke belofte. Dat zal betekenen dat T-Mobile en Tele 2 in minder dan een jaar tijd na de veiling een landelijk dekkend netwerk gaan opbouwen. De hoeveelheid werk dat hiervoor verricht moet worden is enorm. Door de korte tijd zal enorm hard gewerkt moeten worden om dit te realiseren.

Om in een zodanig korte tijd een landelijk dekkend 5G netwerk op te bouwen is eigenlijk niet haalbaar. Wat is dan wel haalbaar? Een mogelijkheid is om alvast te beginnen met de opbouw van het 5G netwerk voordat de frequentieveiling wordt gehouden.

Voordat we verder gaan met dit artiekel gaan we terug naar 1 Februari 2019. Ik was onderweg naar Hengelo en kwam onderweg een zendmast tegen. Opzich niet zo bijzonder, maar wat wel bijzonder was was het formaat van een paar nieuwe antennes onder in de mast. Dat trekt natuurlijk de aandacht en vraagt om bekeken te worden. De antennes waren nog zo vers dat de Dixi voor het personeel nog naast de mast stond.

Nieuwe T-Mobile antennes op 1 Februari 2019 Nieuwe T-Mobile antennes op 1 Februari 2019

Ik heb veel antennes gezien, maar van dit formaat is nieuw voor mij. Zie bijvoorbeeld de vergelijking met de kasten onderaan de mast, of zelfs het formaat van de Dixi. Niet alleen het formaat van deze antennes is opvallend. Onder aan de mast keek ik omhoog naar de antennes en daar viel mij het volgende punt op: De grote hoeveelheid aansluitingen op de antennes, maar vooral hoeveel poorten nog ongebruikt zijn. Zie de volgende afbeelding.

Ongebruikte aansluitingen in de nieuwe antennes Ongebruikte aansluitingen in de nieuwe antennes

De antennes hebben welgeteld 14 aansluitingen, oftewel 2 x 7, wat inhoudt dat dit om een 7-band of Heptaband antenne gaat. Duidelijk aan de opbouw van de antenne is dat dit een Huawei antenne is (Op de foto helaas slecht zichtbaar. Onder op de antenne zit een kleine grijze strip met de naam Huawei erop). Op de website van Huawei was dit model helaas niet te vinden.

Maar van de 7 slots heeft T-Mobile nu 3 in gebruik. Eentje voor 900MHz, een voor 1800MHz en een voor 2100MHz. Genoeg ruimte nog over voor de toekomst. Met deze gedachte in mijn hoofd vervolgde ik mijn weg naar Hengelo. Is dit dan misschien het eerste spoor van de 5G uitrol in Nederland? Ongeveer een maand later kom ik een soortgelijke opstelling tegen bij De Punt. Ook hier heptaband antennes met maar 3 van de 7 banden in gebruik.

Een paar maanden later, hartje zomer. Inmiddels is duidelijk dat T-Mobile druk bezig is met het vervangen van antennes door bovengenoemde grotere antennes. Niet alleen T-Mobile is bezig antennes te vervangen, ook KPN en Vodafone zijn druk bezig de capaciteit van het 4G netwerk uit te bereiden. Ik ben op een veel te warme 17 Juli onderweg terug naar huis van een rondje door de provincie. Nog even snel langs de supermarkt voor het avondeten. Onderweg spot ik dat mijn telefoon met een andere zendmast dan gebruikelijk verbind. Uit interesse toch maar even gaan kijken bij de desbetreffende zendmast. Tot mijn verbazing staat er een grote hoogwerker naast de zendmast met een drietal personen erin. T-Mobile was ook hier bezig de antennes te vervangen.

Onderhoud aan een T-Mobile zendmast in Emmen Onderhoud aan een T-Mobile zendmast in Emmen

Om de situatie eens goed te inspecteren parkeer ik de auto niet al te ver van de zendmast. Vanaf hier zie ik dat het hier om dezelfde heptaband antennes gaat als bij de twee bovengenoemde masten. Wat opvalt is dat er per antenne 2 RRU's achter de antennes hangen. Bij deze zendmast waren geen RRU's aanwezig en stonden alle zenders op de grond. Dat er maar 2 RRU's achter de antenne hangen is opvallend. Meestal hangen er bij T-Mobile 1, 3 of 4 RRU's achter de antenne. Dit kon ik voor mezelf niet verklaren en hier wil ik meer over weten. Ik zag dat er iemand bij de kast onder de mast aan het werk was. Dit is mijn kans om informatie te verzamelen over de netwerkombouw van T-Mobile.

Ik loop naar de zendmast en begin te praten met de man bij de kasten. Naast hem staat een laptop welke met een kabel in een apparaat in de kast hangt. Hij vertelt me dat ze bij deze zendlocatie een nieuwe carrier aan het activeren zijn. Ik vraag of het in dit geval om de 2600MHz band gaat, en hij bevestigt dit. Bingo, dat is dus de eerste nieuwe RRU achter de antennes. We praten wat door dat dit een relatief drukke locatie is en dat daarom de extra carrier nodig is. Vervolgens vertelt hij me dat ze ook bezig zijn met het verdubbelen van de capaciteit op de 'Primary carrier', namelijk de 1800MHz band. Op de vraag of het hier om een 4x4 MIMO constructie gaat kreeg ik een negatief antwoord (hierover later meer). Ik keek de kast in en zag een setje zenders voor 2100MHz en voor 1800MHz. De deur van de tweede kast zat nog dicht, dus ik vroeg wat er in deze kast zat. In de tweede kast bleek nog een set 1800MHz zenders te zitten. Dit is vreemd, want dan zijn er 2 zenders per sector, en dus 4 kabels per sector voor de 1800MHz band.

Toch miste ik iets in de openstaande kasten; De zenders voor 900MHz. Hij vertelde dat deze zenders nu ook in de mast hangen. Dat is vreemd, want deze zenders zaten vroeger gewoon in de kast. Er moet een speciale reden voor zijn dat deze zenders vervangen worden. Hij vertelt me dat ze al een tijdje bezig zijn nieuwe zenders van Huawei op te hangen waar uit 1 zender 700MHz, 800MHz en 900MHz komt. De 700MHz band zal gebruikt gaan worden voor 5G, en de 900MHz band voor 3G/4G. De 800MHz band kan op termijn de lage frequentieband van Tele 2 overnemen.

We praten nog wat door over het werk in de telecom, en over hoe hij al betrokken is geweest bij de opbouw van de eerste 2G netwerken. Ons gesprek wordt helaas afgebroken door een rinkelende telefoon. Hij wordt gebeld. Ik begroet hem en loop terug naar de auto.

Thuis aangekomen zet ik het verhaal nog eens op een rij. In de mast zijn zenders voor 2600MHz geplaatst. De zenders voor 900MHz zijn vervangen door nieuwe 700MHz/800MHz/900MHz zenders in de mast. Hierdoor komt een set coax kabels vrij welke gebruikt kunnen worden voor de extra set 1800MHz zenders. Achteraf was mijn vraag over 4x4 MIMO niet de goede vraag om te stellen. Bij 4G/LTE zijn meerdere manieren om de capaciteit binnen een sector te vergroten op een bepaalde carrier. De methode welke T-Mobile gebruikt is LTE transfer mode 4, oftewel closed-loop spatial multiplexing. Ik ben zeker geen expert op RF-gebied, maar voor wat ik op het internet kan vinden is dit een manier om met meerdere zendende antennes in de mast en ontvangende antennes in de telefoon meerdere fysieke datapaden door de lucht te creëeren waardoor de doorvoersnelheid flink verhoogd kan worden.

Na dit gesprek is ineens duidelijk waarom T-Mobile zo druk is met het vervangen van antennes, zelfs als er geen capaciteit wordt toegevoegd. T-Mobile is al sinds begin dit jaar druk bezig met het plaatsen van zenders voor 700MHz voor 5G. Gebasseerd op de antennegegevens in onze interactieve antennekaart schat ik dat deze zenders al op zo'n 1500 tot 2000 locaties geplaatst zijn, wat betekent dat T-Mobile nu al een groot deel van Nederland kan dekken met 5G. De belofte die T-Mobile en Tele 2 dus doen over dat zij de eerste provider zullen zijn met een landelijk dekkend 5G netwerk is dus best een reëele belofte, die ze zeker na kunnen komen.

Wat doen andere providers?

Dit is natuurlijk een interessante vraag. Zeker is dat T-Mobile druk bezig is met het opbouwen van een 5G-netwerk. Bij Vodafone heb ik hiervoor nog geen concrete sporen gezien in het laatste halve jaar. KPN plaatst op nieuwe en aangepaste locaties al een tijdje ook grotere antennes waarbij extra aansluitingen vrijgehouden zijn. KPN gaat echter niet gebruik maken van Ericsson zenders voor 5G (Welke KPN wel gebruikt voor 2G, 3G en 4G), maar van Huawei zenders. Deze heb ik tot op de dag van vandaag nog nergens zien hangen bij de antennes van KPN.