De Striptekenaar Almere - Mast van de maand April 2021


De maand April is alweer voobij, tijd voor een nieuwe mast van de maand. Iets later dan gebruikelijk laten we je weer een mast zien die technisch interessant is of een bijzondere geschiedenis heeft. Bij deze editie is allebei het geval. Vorige maand lieten we al zien dat Vodafone een nieuwe layout heeft die ze op recente nieuwe locaties gebruiken. Maar er is nog een tweede nieuwe layout waar alle frequenties waarvoor Vodafone een vergunning heeft wordt ingezet. Hiervoor zijn we aan de Striptekenaar in het noord-oosten van Almere.

We kijken deze maand niet alleen naar wat de huidige situatie is, maar ook wat de geschiedenis van de mast is. In de zomer van 2019 is deze mast nieuw gebouwd en sinds dat moment was Vodafone de enige gebruiker. Vodafone heeft toen gekozen voor een opstelling waarbij 4G wordt uitgezonden op 800MHz, 1800MHz en 2600MHz. Met de uitschakeling van 3G van begin 2020 in het vooruitzicht is deze frequentie hier helemaal overgeslagen.

De oude layout van VodafoneDe oude layout van Vodafone

Hierboven zie je een foto van de oude opstelling, zoals deze in 2019 geplaatst is. De kwaliteit van de foto is wat minder, maar de belangrijkste dingen zijn te zien. De grote bovenste RRU is voor 900MHz, met daaronder een 4T4R RRU voor 1800MHz. De kleine bovenste RRU is voor 800MHz, met daaronder een 4T4R RRU voor 2600MHz. Het gebruikte type antenne is de Huawei AOC4518R0v06. Dit type antenne gebruikt Vodafone al langer. Vooral voor locaties met 2600MHz, maar ook op locaties zonder 2600MHz zie je dit type antenne af en toe hangen.

In de linker antenne is te zien dat 2 poorten vrij zijn aan de zijkant. Deze kunnen worden gebruikt voor een lage frequentieband. Ook zijn voorin de antenne nog 2 poorten vrij. Dit zijn de enige poorten die 1400MHz ondersteunen. Vodafone heeft hier antennes gebruikt met 3x2 poorten voor de lage banden. Hierdoor kunnen ze 3 losse RRUs gebruiken voor 700MHz, 800MHz en 900MHz. De exacte layout zie je hieronder. Rode poorten zijn voor de lage frequentiebanden, en gele poorten voor de hoge banden.

Layout van de AOC4518R0v06 (Bron: Huawei)Layout van de AOC4518R0v06 (Bron: Huawei)

Tot zover de setup van vroeger. Begin 2021 heeft Vodafone hier volgens de antennekaart 700MHz, 1400MHz en 2100MHz toegevoegd. Toen ik in de buurt was ben ik dus weer gaan kijken naar wat het is geworden.

De nieuwe layout van VodafoneDe nieuwe layout van Vodafone

Tot mijn verbazing waren de poorten die we hierboven '1400MHz-ready' hebben genoemd nog steeds vrij, terwijl hier wel 1400MHz actief is. Maar er is nog iets veranderd. Er is een hoge frequentieband aangesloten op de poort waar vorig jaar nog een lage frequentieband in zat. Vodafone heeft bij deze mast dus nieuwe antennes opgehangen. De hoeveelheid poorten is gelijk, maar ze hebben een antenne met 3 lage arrays en 5 hoge arrays ingewisseld voor een exemplaar met 2 lage arrays en 6 hoge arrays. De strategie was oorspronkelijk dus om een losse 2T2R 700MHz RRU bij te plaatsen op dit soort locaties. Maar door het beschikbaar komen van de nieuwe Ericsson Radio 2479, die 2T4R 700MHz, 800MHz en 900MHz in een enkele RRU ondersteunt hebben ze de plannen omgegooid. Ze hebben dus speciaal voor de 3 lage arrays de Huawei AOC4518R0v06 antenne gebruikt, maar die keuze is nu achterhaald. Ik ben daarom ook benieuwd wat er met de sites gaat gebeuren waar dit type antenne hangt.

Het nieuwe type antenne is de Huawei AOC4518R6v06. Zoals je hieronder ziet is de indeling van de aansluitingen iets veranderd.

De nieuwe layout van de AOC4518R6v06 (Bron: Huawei)De nieuwe layout van de AOC4518R6v06 (Bron: Huawei)

De hoeveelheid RRUs is nog steeds gelijk, namelijk 4 per sector. Maar van deze 4 zijn 3 vervangen. De 4T4R 1800MHz RRU is vervangen door een nieuwe 4T4R dual-band RRU met 1800MHz en 2100MHz. De twee losse 800MHz en 900MHz RRUs zijn vervangen door een triple-lowband RRU. De 2600MHz RRU is blijven hangen, en er is een RRU voor 1400MHz toegevoegd. De layout is nu als volgt:

Frequentieband RRU Type Configuratie Inzet
700MHz
800MHz
900MHz
Ericsson Radio 2479 2T4R 4G
4G
2G
1400MHz Ericsson Radio 2012 2T 4G
1800MHz
2100MHz
Ericsson Radio 4480 4T4R4G/5G
4G
2600MHz Ericsson Radio 4415 4T4R4G

Tot op vandaag is deze mast nog de enige in heel Nederland met deze configuratie. Ze hebben nog twee poorten vrij die van 1400MHz tot 2600MHz ondersteunen, maar ze hebben hier nu geen bestemming voor.

Misschien is het je wel al eens opgevallen dat Vodafone op de antennekaart bij sites met 2600MHz twee eNodeB nummers heeft staan. Dit komt doordat deze masten dusdanig veel capaciteit hebben dat een enkele baseband niet meer genoeg is. Daarom hangen er twee. De eerste baseband is dan altijd voor alle frequenties tot en met 2100MHz, en de tweede baseband is dan voor 2600MHz. Bij deze mast is die verdeling veranderd door de toevoeging van 700MHz en 1400MHz. Nu zit 700MHz, 800MHz, 1800MHz en vermoedelijk 1400MHz op de eerste baseband. 2100MHz en 2600MHz zitten op de tweede baseband. Je ziet daarom dus ook dat de antennes aan de achterkant niet één maar twee dunne kabels hebben voor het aansturen van de e-tilt. Eén kabel loopt naar de 700+800+900MHz RRU, en één kabel loopt naar de 1800+2100MHz RRU. Zo heeft elke baseband zijn eigen verbinding om de elektrische downtilt van de antenne aan te passen.

Bij deze mast kun je dus mooi zien dat de strategie van Vodafone onverwacht is veranderd wat betreft het type RRU die ze gebruiken voor de lage frequentiebanden. De toekomst zal uitwijzen wat voor effect dit heeft op de bestaande masten met dit type antenne.

Reageer

T-Mobile begint met de 1400MHz uitrol


In de frequentieveiling in 2020 zijn drie frequentiebanden geveild. De 700MHz band, de 1400MHz band en de 2100MHz band. De 700MHz band kon door KPN en T-Mobile snel worden ingezet, door het gebruik van 3-band zenders voor de lage frequenties. Eén RRU die de drie lage frequentiebanden kan uitzenden. Sinds kort rolt Vodafone ook 3-band zenders uit voor de lage banden. De 2100MHz band kennen we in Nederland al langer, sinds het begin van het 3G-tijdperk. Na een herindeling van deze band konden de nieuwe vergunningen vrij snel in gebruik worden genomen.

De 1400MHz band blijft dan over. Het speciale aan de 1400MHz band is dat het een ongepaarde band is, dus zonder een los uploadcomponent. Maar de band mag ook niet voor upload worden gebruikt in een TDD configuratie. Dit komt doordat de frequentie van het GPS-netwerk dicht bij deze band ligt, waardoor een telefoon die zend op 1400MHz zijn GPS ontvanger zal storen. Daarom is voor deze band een nieuwe configuratie ontworpen, namelijk SDL of Supplemental Downlink.

Een SDL band wordt alleen gebruikt voor extra downloadcapaciteit, en heeft geen uploadcomponent. Het nadeel is dan natuurlijk dat deze band geen verlichting geeft voor uploadverkeer, maar in de praktijk downloaden gebruikers veel meer dan dat ze uploaden, waardoor dit geen probleem is. Het voordeel van deze band is dat het een relatief lage frequentie is. Doordat de telefoon niet terug hoeft te kunnen zenden op deze frequentie kan het zendvermogen op de zendmast hoger worden gezet, waardoor de dekking van deze band vergelijkbaar is met de 800MHz en 900MHz banden. Het resultaat is dat je extra spectrum hebt wat de providers kunnen gebruiken voor verbeterde indoordekking, of het verbeteren van de snelheid op grote afstand van de zendmast.

Sinds het begin van de KPN Huawei uitrol plaatst KPN al 1400MHz RRUs, die na de zomer van 2020 zijn aangezet. Ook lijkt Vodafone sinds kort te zijn begonnen met het plaatsen van 1400MHz RRUs op nieuwe locaties. Nu T-Mobile sinds begin dit jaar is begonnen met de verzwaring van het netwerk, onder andere door de 2600MHz FDD uitrol, kon het ook bij deze provider niet lang meer duren voordat de eerste 1400MHz worden geplaatst.

Op 10 April ben ik op pad gegaan met een simpel doel, het vinden van de eerste T-Mobile 1400MHz locaties. Ik had voor vertrek een lijst van masten gemaakt die onlangs zijn omgebouwd, bij voorkeur in het buitengebied of op plekken waar indoordekking soms nog lastig is. Hierbij heb ik de geschiedenis van de antennekaart gebruikt, maar ook het geplande onderhoud, zoals zichtbaar op de T-Mobile dekkingskaart.

Een van deze locaties is de mast bij het Speulderbos hotel in Garderen. De mast zelf was moeilijk toegankelijk dus de kwaliteit van de foto valt tegen. In het linker sector is een extra RRU te zien. Dit is een 1400MHz RRU, namelijk de Huawei RRU5301. Van de 4 poorten zijn maar 2 in gebruik. Jammer, want de antenne heeft wel 4 poorten voor 1400MHz.

1400MHz zendmast in Garderen1400MHz zendmast in Garderen

1400MHz hangt hier maar in 1 sector, en staat helaas nog niet aan. In dit enkele sector zit een camping in het bos, wat mogelijk de reden is voor het toevoegen van deze band. T-Mobile plaatst 1400MHz dus niet meteen in alle sectoren. Wat wel opvalt is dat de lage banden (dus 800MHz en 900MHz) in het sector met 1400MHz RRU gebruik maakt van TM4 in plaats van TM3. Tot nu toe gebruikt T-Mobile alleen maar TM4 in sectoren met 4x4 Mimo. TM4 is een vorm van Mimo waar de telefoon feedback geeft over de kwaliteit van de bepaalde kanalen, zodat de mast zijn signaal kan aanpassen aan de telefoon. Met minimaal 4 zendende antennes kun je hiermee een impliciet beamforming effect krijgen. Op de lage banden zendt T-Mobile tot nu toe maar met 2 antennes. Daarom is het interessant dat hier ook TM4 wordt gebruikt. Deze ontwikkeling houden we in de gaten.

Afgelopen zaterdag, 17 April, was ik in Zwolle. De T-Mobile antennes in het reclamebord langs de A28 zijn in de voorgaande week volledig vervangen. Ook hier blijkt in een enkel sector, namelijk het sector zendend naar het zuidoosten richting de binnenstad, een 1400MHz RRU aanwezig te zijn. Los van de aanwezigheid van 1400MHz is dit een hele mooie opstelling, met alle nieuwe frequenties en technieken.

1400MHz in het reclamebord langs de A28 in Zwolle1400MHz in het reclamebord langs de A28 in Zwolle

De middelste vier paars gelabelde feeders zijn voor 1400MHz. Dit is de eerste keer dat ik op dit type antenne het volle pakket zie hangen. De enige poorten die vrij zijn zijn 2 clusterpoorten, die in de toekomst voor 3500MHz zullen worden gebruikt. De layout is als volgt.

Frequentieband RRU Type Configuratie Inzet
700MHz
800MHz
900MHz
Huawei RRU5509t 2T4R
2T4R
2T4R
5G
4G
2G/3G/4G
1400MHz Huawei RRU5301 4T 4G
1800MHz
2100MHz
Huawei RRU5502 4T4R
4T4R
4G
3G/4G
2600MHz FDD Huawei RRU5301 4T4R 4G
2600MHz TDD Huawei RRU5258 8T8R 4G

Zoals je ziet hangt hier voor een sector zonder actieve antennes het zwaarste pakket. 1800MHz en 2100MHz (Groen en blauwe labels) worden gecombineerd met 2600MHz FDD (Oranje labels) op de buitenste high-band poorten gezet. Hiervoor zijn de vier middelste poorten vrij voor 1400MHz, waardoor deze band eigen instelbare e-tilt heeft. In de andere twee sectoren waar geen 1400MHz hangt zit 2600MHz FDD in de middelste poorten en wordt geen combiner gebruikt. De oranje kabels onderaan zijn de 8 feeders voor 2600MHz TDD plus een calibratiekabel, voor de toekomstige beamforming op deze band. Met deze jumperkabels worden de 'normale' coax feeders omgezet naar de clusterpoorten. Omdat deze mast in de voorgaande week is omgebouwd stonden de nieuwe frequentiebanden (5G 700MHz, 4G 800MHz, 4G 2600MHz FDD en 4G 1400MHz) nog niet aan.

Tot zover de update over de 1400MHz uitrol van T-Mobile. Naast de gevonden locaties in Garderen en Zwolle heb ik ook al een 1400MHz RRU gevonden bij het stadion in Bunschoten, en vermoedelijk ook in de binnenstad van Zwolle. We zullen moeten wachten tot deze band wordt ingeschakeld, mogelijk dat we in de eerstvolgende antennekaart update van T-Mobile al een aantal actieve 1400MHz masten gaan tegenkomen.

Heb je vragen of opmerkingen? Reageer hieronder.

Reageer

Nieuwe Vodafone layout - Mast van de maand Maart 2021


We hebben al vaker de strategie van de verschillende providers vergeleken met elkaar. Waar KPN en T-Mobile vrijwel overal een paar standaardlayouts gebruiken voor de ombouw of nieuwbouw kijkt Vodafone veel meer per locatie wat ze nodig hebben. Daardoor krijg je veel meer een wildgroei aan combinaties en frequenties dan wat je bij KPN of T-Mobile ziet. Nog minder dan een jaar geleden plaatste Vodafone nog een aantal locaties met alleen 800MHz voor 4G. Later werd de standaard om er minimaal ook 1800MHz bij uit te rollen, en soms zelfs 2100MHz. Vergeleken met T-Mobile en KPN blijft Vodafone in dit opzicht achter, omdat deze providers nu overal 4x4 Mimo op 1800MHz en 2100MHz uitrollen en ook overal 700MHz hebben. Het gebrek aan 700MHz zorgt ervoor dat Vodafone nu al de basislaag voor 5G mist die T-Mobile en KPN wel hebben. Toch lijkt het erop dat Vodafone nu een nieuwe strategie heeft gekozen voor de nieuw te bouwen locaties.

Vanaf 28 Juli 2022 geldt voor alle providers de verplichting om 90% van de tijd minimaal 8 Mbps kunnen leveren op 98% van het oppervlak van Nederland. Vooral in het buitengebied moeten hiervoor een aantal gaten worden opgevuld. Op het forum werd door een aantal oplettende leden geconstateerd dat Vodafone ineens opvallend veel nieuwe masten gaat plaatsen in het buitengebied in Drenthe. Een voorbeeld hiervan is langs de N381 bij Witteveen. Deze mast is in Maart de mast van de maand.

Van oorsprong waren T-Mobile en Tele 2 de enige providers met 4G apparatuur in deze mast. KPN had daarnaast ook nog oude 3G-only antennes in deze mast hangen. De ombouw hiervan naar een nieuwe KPN Huawei setup was de reden dat deze mast mijn aandacht trok. Maar na een week hingen er niet 1 maar 2 lagen nieuwe antennes in deze mast. Onder de mast stond inderdaad ook een nieuwe Vodafone kast, maar de antennes waren duidelijk nog niet aangesloten.

De nieuwe Vodafone kast onder de zendmastDe nieuwe Vodafone kast onder de zendmast

In de gegraven kuil naast de nieuwe KPN kast is duidelijk te zien dat de glasvezeklabel is geraakt tijdens het onderhoud en deze op een tijdelijke manier was aangesloten in afwachting op betere reparatie. Maar we zijn hier niet voor KPN maar voor Vodafone. Er wordt gebruik gemaakt van antennes die ik Vodafone nog niet heb zien gebruiken. Per antenne hangen drie RRUs, zoals je op de foto hieronder kunt zien.

Nieuwe antennes van VodafoneNieuwe antennes van Vodafone

De antennes die Vodafone hier gebruikt kennen we al. Het is de ASI4518R36v06 die T-Mobile ook al sinds 2018 standaard uitrolt. Deze heeft 2 antenne arrays voor de lage banden (690-960MHz) en 4 antenne arrays voor de hoge banden (2x 1427-2690 en 2x 1695-2690). Het kleine kastje is een doosje voor de glasvezelkabels. Vodafone maakt hier gebruik van multi-fibers, een enkele glasvezelkabel naar de grond met meerdere vezels erin. Hierdoor hoeft nog maar 1 glasvezelkabel per sector getrokken te worden.

We zien hier 3 RRUs achter de antenne hangen. Omdat deze mast nog niet uitzendt kunnen we niet in de lucht kijken wat voor signalen we oppikken. Toch is de layout wel te verklaren. De bovenste RRU is voor 700MHz, 800MHz en 900MHz in een 2T4R configuratie. Deze kwamen we niet al te lang geleden voor het eerst tegen bij Vodafone. De RRU daaronder is ook een relatief nieuwe in het aanbod van Ericsson, namelijk een gecombineerde 1800MHz en 2100MHz zender in een 4T4R configuratie. De laatste en onderste is voor 1400MHz. De exacte layout is als volgt:

Frequentieband RRU Type Configuratie Inzet
700MHz
800MHz
900MHz
Ericsson Radio 2479 2T4R
2T4R
2T4R
4G
4G
2G
1400MHz Ericsson Radio 2012 2T 4G
1800MHz
2100MHz
Ericsson Radio 4480 4T4R
4T4R
4G
4G

Deze nieuwe layout is interessant voor Vodafone. Deze mast staat op een erg drukke locatie, maar wel in landelijk gebied. Vodafone gebruikte in het verleden alleen 4T4R voor 1800MHz en 2100MHz in gebieden waar het relatief druk is. Nu lijkt 4T4R de standaard te zijn geworden voor de rustigere gebieden. De toevoeging van 1400MHz is ook erg fijn om extra snelheid te geven op plekken waar de dekking slecht is.

Inmiddels is in de laatste Antennekaart update bij Veendam een locatie geactiveerd met exact dezelfde layout. Dit geeft hoop dat dit de nieuwe standaardlayout is voor Vodafone in het buitengebied. Inmiddels staan er al zeker 5 nieuwe locaties gepland in het buitengebied in Drenthe, waar vermoedelijk overal deze layout komt te hangen.

Deze nieuwe locatie bij Witteveen staat helaas nog steeds niet aan. Er staat geen straalverbinding op de kaart, dus waarschijnlijk is het wachten op een aansluiting op het glasvezelnetwerk van VodafoneZiggo.

Tot zover de mast van de maand van Maart. Suggesties en vragen zijn zoals gebruikelijk welkom op het forum en in de reacties onder dit artikel.

Reageer

HSL Tunnel Oude Maas - Mast van de Maand Februari 2021


We staan meestal niet stil bij wat er allemaal komt kijken om goede mobiele dekking te realiseren in een tunnel. Op het land lijkt het relatief simpel. Je bouwt een mast, hangt antennes op, sluit de boel aan en je hebt in de wijde omgeving dekking. Bij een korte tunnel is een gunstig geplaatste mast in de omgeving meestal al voldoende om dekking te realiseren. Maar als de tunnel honderden meters of zelfs enkele kilometers lang is heb je niks aan die strategie. Je zult in zo'n geval antennes in de tunnel moeten ophangen om overal een goed signaal te krijgen. Dit gebeurt al in de meeste tunnels in Nederland. Maar als er vervolgens ook nog eens treinen met 300km/u door de tunnel rijden is het ontwerpen van de installatie nog ingewikkelder dan bij een 'gewone' tunnel.

Voor mast van de maand Februari 2021 zijn we iets ten westen van Zwijndrecht. De hogesnelheidslijn (HSL) gaat hier met een tunnel onder de Oude Maas door. Het is één van de tunnels in het traject van Amsterdam, via Rotterdam en Breda, naar België. Dit spoortraject is in 2009 opgeleverd en sinds die tijd klagen reizigers over het ontbreken van mobiele dekking in de tunnels. Uiteindelijk moeten alle tunnels op dit traject dekking krijgen, maar dit is een groot project. ProRail, Infraspeed en de providers hebben tijdens een grote buitendienststelling in November alvast apparatuur geplaatst in de Oude Maas-tunnel.

Bij het aanleggen van een mobiel netwerk in een tunnel werken de drie providers samen. Eén provider wordt aangewezen als beheerder van de infrastructuur, de andere providers kunnen hier vervolgens op inprikken. In dit geval is KPN de beheerder van de gedeelde infrastructuur. Vodafone en T-Mobile kunnen een koppeling maken met dit netwerk, waardoor de gedeelde antennes het signaal voor alle providers zal uitzenden.

De enorm hoge snelheid van 300km/u maakt dit project uitdagender dan andere tunnels. De antennes en andere componenten moeten alleen al bestand zijn tegen de grote krachten en het verschil in luchtdruk wanneer er een trein langsrijdt. Een ander complex punt is het overschakelen tussen cellen. Wanneer je telefoon overschakelt van een zendmast naar de tunneldekking, of andersom, moet met het netwerk worden afgesproken dat het dataverkeer via de andere mast of antennes wordt uitgezonden. Bij een normale zendmast is dat niet zo'n probleem, maar bij een snelheid van 300km/u moeten binnen enkele seconden alle telefoons in de trein overschakelen van en naar de tunneldekking. Als dit niet goed wordt opgezet is de kans op wegvallende verbindingen erg groot. We gaan onder andere bekijken hoe de providers dit probleem oplossen.

Op de Antennekaart is te zien dat KPN zijn masticoon voor de tunneldekking bij de GSM-R mast ten noorden van de tunnel heeft staan. De nieuwe apparatuur voor de dekking in de tunnel staat dus waarschijnlijk bij deze GSM-R mast opgesteld. Bij de mast aangekomen bleek dit inderdaad zo te zijn, zoals je op de foto hieronder kunt zien.

De GSM-R zendmast ten noorden van de Oude Maas tunnel, met apparatuur voor de indoordekking.De GSM-R zendmast ten noorden van de Oude Maas tunnel, met apparatuur voor de indoordekking.

Bovenin de mast hangen sinds de bouw van de HSL sectorantennes voor de GSM-R dekking, hier is niks nieuws. GSM-R wordt hier niet alleen gebruikt voor de machinisttelefoon, maar ook voor communicatie met het ETCS systeem, waarmee de trein voor een bepaalde afstand en snelheid een rijtoestemming krijgt. Onderin de mast hangen ook nog kleine sectorantennes. Deze zijn wel nieuw. De functie van deze komen we zo op. Naast de mast zie je vier kasten, en vier setjes RRUs. Dit terwijl er maar drie providers actief zijn. De reden daarvoor komen we ook zo op. We lopen eerst langs de mast om per provider te kijken wat voor apparatuur wordt gebruikt.

De RRUs van T-MobileDe RRUs van T-Mobile

De eerste provider die ik tegenkom is T-Mobile. De RRUs die hier hangen zien we ook bij elke nieuw gebouwde mast. De linker is een Huawei RRU5502 voor 1800MHz + 2100MHz. De zender ondersteunt in principe een 4T4R configuratie voor beide banden, maar aan de labels op de kabels is te zien dat ze hier 2T2R 1800MHz naast 2T2R 2100MHz gebruiken, ieder dus met eigen poorten. De rechter RRU is een Huawei RRU5509t, die 700MHz, 800MHz en 900MHz ondersteunt. De sticker boven op de zender verraadt dat alleen 700MHz en 800MHz worden gebruikt. Deze zender kan 700MHz en 900MHz zenden op twee poorten, en 800MHz op de andere twee poorten. Het zou dus logisch zijn dat ze ook hier een 2T2R systeem gebruiken voor deze lage banden.

Ondanks dat alle lage banden ook aanwezig zijn bij deze mast kon ik alleen verbinden met 4G op 1800MHz (De grote en de kleine carrier) en 2100MHz. Er is geen 5G actief op 700MHz, en de 800MHz 4G carrier is ook niet actief. Dit komt mogelijk later nog.

De RRUs van KPNDe RRUs van KPN

KPN gebruikt hier exact hetzelfde type zender als T-Mobile. Het enige verschil aan de setup is dat de zenders andersom hangen. KPN zendt hier 4G op 800MHz, 1800MHz en 2100MHz. De aanwezigheid van 700MHz geeft aan dat ze deze band in de toekomst vast in gaan zetten voor 5G, maar op dit moment is deze ook nog niet actief.

De RRUs van VodafoneDe RRUs van Vodafone

De laatste provider is Vodafone. Ook hier zeggen de stickers dat het 700MHz/800MHz en 1800MHz/2100MHz RRUs zijn, maar dat is onjuist. De kleine is een ERS2217 voor 800MHz, de grote is een ERS2212 voor 1800MHz. 700MHz of 2100MHz zijn hier niet aanwezig. Vodafone zendt 4G op beide banden, en heeft ook een aantal 2G carriers actief in de 1800MHz band. Daarmee is Vodafone de enige provider die 2G aanbiedt in de tunnel. Op dit moment heeft Vodafone ook nog geen 5G actief in de tunnel.

Op de overzichtfoto is te zien dat hier vier kasten en vier setjes RRUs aanwezig zijn. De coax feeders uit de RRUs van alle providers lopen naar deze vierde kast, waar ze gecombineerd worden. Vanaf daar wordt het interessant. Het gecombineerde signaal van alle providers gaat als RF input naar een Huawei LampSite systeem. Dit is een systeem van Huawei voor dekking in grote gebouwen of tunnels. In een centrale ruimte worden zenders gekoppeld van een of meerdere providers, of worden er directe glasvezelverbindingen gemaakt met de basebands van de providers. Vanaf de LampSite controller lopen glasvezelverbindingen of reguliere netwerkverbindingen naar kleine zenders verspreid door het gebouw. Het systeem kan zich daarbij gedragen als een repeater systeem, waarbij hetzelfde signaal overal in het gebouw wordt uitgezonden. Het gebouw kan juist ook worden opgesplitst in kleinere cellen om de capaciteit beter te verspreiden.

Bij deze installatie is geen sprake van directe koppelingen met de basebands van providers, omdat elke provider gewoon eigen RRUs gebruikt. Ook wordt het signaal hier niet opgeknipt in kleinere cellen. Door de hoge snelheid van de trein wil je juist zo veel mogelijk handovers voorkomen. Daarom is het het beste om alle antennes in de tunnel hetzelfde signaal uit te laten zenden, waardoor telefoons niet over hoeven te schakelen.

Met dit LampSite systeem kunnen op meerdere plekken in de tunnels RRUs worden opgehangen waar het gecombineerde signaal van alle providers uitkomt, en die zich allemaal gedragen als dezelfde cell. Het enige probleem is dan nog het overschakelen van het netwerk buiten de tunnel naar het netwerk binnen de tunnel. Door de hoge snelheid van de trein kan zelfs dat al problemen opleveren.

Om dit probleem te verhelpen hebben de providers bij de noordelijke ingang van de tunnel sectorantennes laag in de mast opgehangen. Door deze antennes kunnen telefoons al op een paar honderd meter voor de tunnel verbinden met het tunnelnetwerk.

Sectorantennes laag in de mast voor verbeterde handoversSectorantennes laag in de mast voor verbeterde handovers

Hier hangen twee sectorantennes. In de groene cirkel, achter de mast, kun je een splitter zien hangen. Dat betekent dat beide antennes hetzelfde signaal uitzenden. Het zijn dus geen afzonderlijke sectoren zoals bij een 'normale' zendmast. Aan de sectorstrepen kun je zien dat deze antennes van KPN zijn, wat komt doordat KPN de tunnel installatie beheert. Toch zenden deze antennes het signaal van alle providers uit. De combiners achter de antenne (groene pijl) trekken het lage signaal (700MHz & 800MHz) en het hoge signaal (1800MHz & 2100MHz) uit elkaar zodat deze afzonderlijk de antenne in kunnen gaan.

De vraag is nu alleen hoe het signaal in deze antennes komt. De RRUs van de providers zijn direct aangesloten op het LampSite systeem zonder aftakkingen. Hoe komt dit gecombineerde radiosignaal in de antennes terecht? Met RRUs natuurlijk. Dat brengt ons bij het vierde setje RRUs.

hRRUs voor de lage sectorantenneshRRUs voor de lage sectorantennes

Hier zie je een setje van 4 hRRUs voor de lage sectorantennes. Links is 2100MHz, rechts daarvan 1800MHz, rechts daarvan 800MHz en rechts daarvan 700MHz. Helemaal rechts zie je een voeding voor de zenders. Omdat het allemaal losse zenders zijn voor alle frequentiebanden zitten verderop combiners waar het signaal uit deze zenders wordt gecombineerd voor de lage sectorantennes. Deze hRRUs zijn alleen voor de twee sectorantennes. In de tunnel hangen nog een aantal van deze setjes hRRUs voor de antennes in de tunnel.

De signaalflow is dus als volgt. Zender van de provider -> Combiner in de gedeelde kast -> LampSite RF input -> Glasvezelverbinding naar de hRRUs -> Antenne. Het is nu dus relatief simpel om een glasvezelverbinding en stroomkabel de tunnel in te trekken, een aantal hRRUs op te hangen en aan te sluiten op de antennes.

ProRail en KPN publiceerden recent ook een artikel over de nieuwe tunneldekking, met een foto van een kast in de tunnel bij een van de antenne opstelpunten.

Zenders voor een antenne opstelpunt in de tunnel. (Bron: ProRail / KPN)Zenders voor een antenne opstelpunt in de tunnel. (Bron: ProRail / KPN)

In deze kast in de tunnel zie je dus ook een aantal hRRUs hangen. Achter de linker deur hangen vrijwel zeker de andere twee zenders. Er zijn dus meerdere van deze opstelpunten in de tunnel.

Waar in tunnels meestal gebruik wordt gemaakt van lekkende coax feeders (coax kabels met gaten in de mantel waardoor het signaal naar buiten 'lekt') wordt in deze tunnel alleen gebruik gemaakt van een aantal vaste antenne opstelpunnten in de tunnelbuizen.

In een video van Machinist Stefan op YouTube is een rit door de tunnel te zien, met een aantal van de opstelpunten.

Een antenne opstelpunt in de tunnel. (Bron: ProRail)Een antenne opstelpunt in de tunnel. (Bron: ProRail)

Op deze foto van ProRail zie je zo'n opstelpunt. Hier is de kast met apparatuur nog niet geplaatst, maar er hangen wel al vier antennes. Dit is een speciaal type antenne van Amphenol. In de koker zit een Yagi antenne die van het volledige bereik tussen 690MHz en 2700MHz ondersteunt. Net als in een gewone sectorantenne worden hier ook twee antennes per richting gebruikt, om een vorm van Mimo te ondersteunen. In beide tunnelbuizen hangen op meerdere plekken dit soort antennes, allemaal met een eigen setje hRRUs. Zo voorzien de providers samen de hele tunnel van dekking, zonder dat elke provider eigen antennes hoeft te plaatsen.

De volgende keer als je door de door de HSL-tunnel onder de Oude Maas rijdt zul je dus gewoon verder kunnen bellen of internetten. Dit is voorlopig nog de enige tunnel waar dekking is, maar de andere HSL tunnels zullen op een vergelijkbare manier van dekking worden voorzien. Als het zover is zullen we ook daar gaan kijken en alle informatie delen.

Tot zover deze editie van mast van de maand. Heb je suggesties of vragen? Laat het hieronder in de reacties weten!

Reageer

T-Mobile Strategische Update Februari 2021


De laatste algemene netwerkupdate voor T-Mobile is inmiddels al bijna een jaar geleden. Daarom is het tijd voor weer een update over de strategie die T-Mobile nu hanteert. Persoonlijk vind ik het T-Mobile netwerk het interessantste qua strategie, omdat deze niet zo voorspelbaar is als KPN die maar 3 standaardlocaties uitrolt, en niet zo onvoorspelbaar is als Vodafone die regelmatig met nieuwe layouts komen.

In het afgelopen jaar zijn weer een aantal grote veranderingen geweest. Bijvoorbeeld het activeren van de tweede 1800MHz carrier, het activeren van de 800MHz band, het activeren van 5G in de 700MHz band, en de start van de uitrol van het 2600MHz FDD spectrum. In deze update zullen we de algehele strategie bekijken en we bezoeken een aantal zendmasten.

Al deze informatie is verzameld door veel masten te bezoeken en ontwikkelingen in de gaten te houden. Er kan dus nooit met 100% zekerheid worden gezegd dat alle informatie klopt, maar we zijn erg zorgvuldig in de informatie die we verzamelen en delen. Daardoor zijn we ervan overtuigd dat dit een betrouwbaar beeld geeft.

In dit artikel gaan we wat dieper in op de techniek. Begrijp je iets niet? Stel je vraag gerust in de reacties hieronder. Ik wil vooraf graag verhelderen dat met een antenne array een set van 2 poorten wordt gedoeld.

Voor nieuwe locaties worden grofweg drie verschillende layouts gebruikt. In de basis hebben al deze locaties een gecombineerde zender voor 700, 800 en 900MHz in een 2T4R configuratie en een gecombineerde zender voor 1800MHz en 2100MHz in een 4T4R configuratie. Het plaatsen van 2600MHz (TDD of FDD) bij nieuwe locaties gebeurt zelden. Wel hebben we voorbeelden gezien waar deze banden later worden toegevoegd.

Layout 2018

De eerste layout werd voor het jaar 2020 vrijwel overal geplaatst bij ombouw en nieuwbouw. Sinds begin 2020 lijkt layout 2018 alleen nog maar binnen steden geplaatst te worden, en wordt op minder drukke gebieden voor een andere layout gekozen. Doordat deze layout lange tijd is gebruikt als standaard zal dit ook het type zijn die je het meeste tegenkomt op straat. Het type antenne dat hiervoor wordt gebruikt is de Huawei ASI4518R36v06. Deze heeft 2 antenne arrays voor de lage banden (690-960MHz) en 4 antenne arrays voor de hoge banden (2x 1427-2690 en 2x 1695-2690). Soms wordt ook een kleinere versie van deze antenne gebruikt als de locatie minder ver moeft te dekken, maar de poorten en layout blijven dan gelijk.

De poortlayout van de Huawei ASI4518R36v06 (Bron: Huawei)De poortlayout van de Huawei ASI4518R36v06 (Bron: Huawei)

Aan het begin van het 5G uitrolproject is ook nog een variant van deze antenne uitgerold met een extra high-band array (dus 2 poorten extra). Het voordeel is dat je hier meer op kan aansluiten zonder combiners, maar het nadeel is dat deze antenne maar 2 poorten heeft voor 1400MHz, in plaats van de 4 poorten voor de 'standaard' variant. De poortlayout van deze antenne kun je hieronder zien. Deze kom je op straat bijna niet tegen. We gaan later in dit artikel nog verder in op 1400MHz.

De poortlayout van de Huawei AHP4518R5v06 (Bron: Huawei)De poortlayout van de Huawei AHP4518R5v06 (Bron: Huawei)

Bij dit type locatie wordt de antenne vrijwel altijd op een extra headframe gemonteerd. Dat is een frame met een extra draagbalk naast de antenne waar een extra antenne op gemonteerd kan worden. In de praktijk wordt dit gebruikt voor een actieve antenne voor 1800MHz. Hierover later meer.

Een locatie met layout 2018, met ruimte voor een extra antenne.Een locatie met layout 2018, met ruimte voor een extra antenne.

Op de foto hierboven zie je een voorbeeld van zo'n locatie. De middelste 4 poorten worden gebruikt voor 1800MHz en 2100MHz. Hier zijn losse zenders voor beide banden aanwezig in een 2T2R configuratie omdat deze hier al hingen. Bij nieuwbouw wordt een gecombineerde 4T4R zender gebruikt. De 4 buitenste poorten worden gebruikt voor 2600MHz TDD, wat overal in een 4T4R configuratie zit. Je ziet ook dat er naast de antenne ruimte is voor een actieve antenne, of extra antenne voor 3500MHz.

Als dit type antenne wordt geplaatst bij ombouw worden zo veel mogelijk zenders die al aanwezig waren hergebruikt. Daarom zie je dus regelmatig 2 losse 1800MHz en 2100MHz zenders hangen. Toch kan het voorkomen dat de mast zo druk is dat extra capaciteit nodig is op 1800MHz. Het ondersteunen van 4x4 Mimo op deze band kan dan helpen. In plaats van een nieuwe 4T4R 1800+2100MHz zender op te hangen wordt een oude 2T2R 1800MHz zender hergebruikt. Er hangen dan 2 1800MHz zenders per sector. Een van deze zenders wordt samen met 2100MHz gecombineerd, omdat de antennes anders te weinig poorten hebben.

Een andere manier om extra capaciteit op 1800MHz te geven is het plaatsen van een actieve antenne. Deze heeft een ingebouwde zender voor 1800MHz in een 8T8R configuratie. Deze ondersteunt bij 4G dus 4x4 Mimo, wat het maximum is voor 4G. Ook ondersteunt deze antenne waarschijnlijk een versimpelde variant van beamforming, maar het is onzeker of T-Mobile dat nu actief gebruikt. Als de 1800MHz band wordt ingezet voor 5G kan met deze antenne zelfs een 8x8 Mimo configuratie worden ingezet.

Het type actieve antenne wat T-Mobile het vaakste inzet is de AAU5972. Deze heeft ook nog eens passive aansluitingen voor 2600MHz TDD in een 8T8R configuratie. De grotere passieve antenne wordt alleen gebruikt voor de lage banden (2T4R) en 2100MHz (2T2R), met ruimte voor eventueel 1400MHz en 2600MHz FDD. Het is vooral opvallend dat T-Mobile op deze locaties 'maar' 2T2R inzet voor 2100MHz.

Een locatie met layout 2018, met een actieve antenne.Een locatie met layout 2018, met een actieve antenne.

Onder de actieve antenne is nog ruimte voor een 3500MHz antenne, die in de toekomst bijgeplaatst zal worden.

Layout 2020-1

Sinds het begin van het jaar 2020 heeft T-Mobile een nieuwe layout die vrij vaak wordt geplaatst bij ombouw en nieuwbouw, waar geen actieve antenne aanwezig is voor 1800MHz. Als een actieve antenne wel nodig is wordt gekozen voor Layout 2018, of Layout 2020-3.

Het type antenne dat wordt gebruikt is de Huawei A144521R0v06. Het bijzondere aan dit type antenne is dat het een alles-in-1 oplossing is waar zelfs tijdens de uitrol van de 3500MHz band geen extra antennes hoeven worden geplaatst. Daar kun je dus aan zien dat T-Mobile nu al rekening houdt met een snelle uitrol voor 3500MHz zodra deze band beschikbaar is.

Deze antenne heeft zoals gebruikelijk 2 arrays voor 690-960MHz. Daarnaast heeft deze antenne, net als de vorige layout, 4 arrays voor de hoge banden, waarvan 2x 1427-2690MHz en 2x 1695-2690MHz. Wat nieuw is zijn de 4 paarse poorten. Elke set van 2 paarse poorten ondersteunt 8T8R voor de 2300MHz tot 3800MHz band. Dit zijn clusterpoorten, waar in elke poort 4 of 5 reguliere coaxverbindingen zitten. Deze poorten gaat T-Mobile dus gebruiken om 8T8R 2600MHz TDD en 8T8R 3500MHz TDD uit te rollen.

De poortlayout van de Huawei A144521R0v06 (Bron: Huawei)De poortlayout van de Huawei A144521R0v06 (Bron: Huawei)

Net als bij Layout 2018- gebruikt T-Mobile na ombouw zo veel mogelijk de zenders die al aanwezig waren. Dat betekent dus 1 of 2 1800MHz zenders per sector en een 2100MHz zender per sector. Bij nieuwbouw wordt ook hier altijd gebruik gemaakt van een gecombineerde 4T4R zender voor 1800 en 2100MHz. Dat laat 4 poorten over voor 2600MHz in een 4T4R configuratie. Ook zijn hier 4 poorten die 1400MHz ondersteunen, die zeer waarschijnlijk met gebruik van een combiner wordt aangesloten.

Tot nu toe heb ik bij dit type antenne in de clusterpoorten alleen nog maar 4T4R 2600MHz TDD aangesloten gezien en geen 8T8R. De kans is groot dat hier binnenkort verandering in komt. Hierover lees je later meer.

Voorbeeld van een locatie met layout 2020-1.Voorbeeld van een locatie met layout 2020-1.

Van deze antenne wordt heel af en toe ook een variant uitgerold met een high-band array minder (dus 2 poorten minder). Wat hiervoor de exacte reden is kan ik niet verklaren. Waarschijnlijk wordt op deze locaties 2600MHz FDD overgeslagen.

Layout 2020-2

Sommige zendmasten hoeven minder ver te dekken dan anderen. Het kan voorkomen dat een locatie wel relatief druk is, maar niet ver hoeft te dekken. Dan wordt er soms gekozen voor kleinere antennes die minder gain (versterking) hebben. Ook kunnen kosten of gewicht hier een overweging zijn.

De layout 2020-2 wordt regelmatig gebruikt bij dit soort locaties, waar geen actieve 1800MHz antennes nodig zijn. In plaats van twee setjes clusterpoorten voor 2600MHz TDD of 3500MHz TDD heeft deze maar een enkel setje. Daarvoor in de plaats heeft deze antenne een extra high-band array (dus 2 poorten). De exacte poortlayout zie je hieronder.

De poortlayout van de Huawei A114521R1v06 (Bron: Huawei)De poortlayout van de Huawei A114521R1v06 (Bron: Huawei)

De blauwe poorten (B en F) ondersteunen 1427-2200MHz. De buitenste 4 gele poorten (C en E) ondersteunen 2490-2690MHz, en de middelste gele poorten (D) ondersteunen 1695-2690MHz. De clusterpoorten van deze antenne ondersteunen alleen 3300-3800MHz. Dat betekent dat 2600MHz TDD hier in ieder geval niet in een 8T8R configuratie kan worden aangesloten, en ze hier dus de oudere 4T4R zenders kunnen gebruiken (Als deze band hier uberhaupt wordt toegevoegd). Ik heb deze locatie alleen nog maar gezien met losse zenders voor 1800MHz en 2100MHz, waarbij 1800MHz in B zat aangesloten, en 2100MHz in D zat aangesloten. Het is dus vrij zeker dat bij dit soort locaties 2600MHz FDD of TDD komt, en niet allebei.

Layout 2020-3

Dit is de derde layout uit 2020 die je eigenlijk alleen op de extreem drukke plekken ziet. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de Huawei AAU5973e antenne. Dit is een actieve antenne met een ingebouwde zender voor 8T8R 1800MHz, net als bij layout 2018. Het verschil is dat deze antenne nog veel meer aansluitingen heeft, en dus zonder extra passieve antenne kan worden ingezet. KPN gebruikt dit type antenne ook op zijn zwaarste locaties.

Deze antenne heeft, net als alle anderen, 2 arrays voor low-band (690-960MHz), 4 arrays voor 1920-2690MHz, 2 arrays voor 1695-2690MHz en 2 arrays voor 1427-2690MHz.

Op de hoge banden kan dus 8x een 2T2R configuratie worden ingezet, of 4x een 4T4R configuratie, of 2x een 8T8R configuratie. Voor de 8T8R configuratie zijn ook calibratiepoorten aanwezig, zodat deze kan worden gebruikt voor TDD beamforming. De antenne heeft geen ondersteuning voor 3500MHz, hiervoor zal dus een extra antenne moeten worden geplaatst.

Voorbeeld van een sector met layout 2020-3.Voorbeeld van een sector met layout 2020-3.

In bovenstaande foto zie je in het rechter sector een 2020-3 layout hangen. T-Mobile gebruikt op deze locaties 8T8R 2600MHz TDD, 4T4R 2600MHz FDD en 2T2R 2100MHz. Het is vrij opvallend dat ze voor 2100MHz 'maar' 2T2R gebruiken, omdat ze bij andere layouts gecombineerde 4T4R zenders gebruiken. Hergebruiken van apparatuur is hier geen argument, omdat dit een nieuw aangeschafte Huawei 5909 RRU is. De toekomst moet dus uitwijzen waar de overige 2 poorten voor gebruikt gaan worden. De kans is natuurlijk erg groot dat dit voor 1400MHz is.

Tot zover grofweg de layouts die T-Mobile op dit moment plaatst. Zoals je in de laatste foto ziet wordt in uitzonderlijke gevallen per sector een verschillende layout gebruikt.

De toekomst

Zoals al eerder in dit artikel benoemd heeft T-Mobile al vrij lange tijd geen nieuwe 2600MHz locaties uitgerold. Niet alleen het plaatsen hiervan bij nieuwbouw heeft lange tijd stilgelegen, maar ook het uitrollen op bestaande locaties. T-Mobile gebruikt sinds het begin van de 2600MHz TDD uitrol vrijwel overal 4T4R zenders voor 2600MHz. Op een aantal plekken met actieve antennes, of waar deze voorzien waren maar nog niet waren geplaatst, worden oudere 8T8R zenders gebruikt. Er is een periode geweest waar zelfs 4T4R zenders werden opgehangen bij locaties met actieve antennes die 8T8R ondersteunen. Uit dit signaal trok ik zelf de conclusie dat ze waarschijnlijk voorraad aan het opmaken zijn, hoewel dit nooit bevestigd of ontkracht is.

Eerder in dit artikel benoemden we ook al dat bij sommige zendmasten, ongeacht welk type layout, soms 2 1800MHz zenders per sector worden geplaatst om een 4T4R configuratie te kunnen ondersteunen. Ook dit kan een signaal zijn dat ze bezig zijn met het opmaken van de voorraad.

Sinds het einde 2020 is hier verandering in gekomen. T-Mobile is begonnen met de uitrol van 2600MHz FDD in het Tele2 spectrum. Ze gebruiken hiervoor de Huawei 5301 RRU, die een 4T4R configuratie heeft. In de laatste weken wordt deze band op steeds meer plekken toegevoegd. Toch is het plaatsen van 2600MHz FDD zenders niet het enige wat T-Mobile verandert aan het netwerk. Ik laat hieronder een voorbeeld zien. Dit is een enkel voorbeeld, maar dezelfde verandering die we hier zien vindt plaats op alle masten waar 2600MHz FDD wordt toegevoegd.

Een zendmast met layout 2018, met 2 1800MHz zenders per sector.Een zendmast met layout 2018, met 2 1800MHz zenders per sector.

Zoals je ziet hangen er 2 oude 1800MHz zenders achter de antenne, en er hangt een 4T4R zender voor 2600MHz TDD. In de twee andere sectoren hangen actieve antennes voor 1800MHz, met een oud type 8T8R zender voor 2600MHz TDD. Dit is een foto uit December 2019, ik heb van die datum helaas geen foto van de actieve sectoren. De passieve antenne die hier wordt gebruikt is de variant van layout 2018 die bijna niet voorkomt, met maar 2 poorten voor 1400MHz.

Onlangs viel me op dat deze mast ook 2600MHz FDD heeft gekregen. Omdat ik oude foto's heb geeft dit me de kans om de verschillen te zien. Hieronder zie je een recentere foto.

Een zendmast met layout 2018, met nieuw geplaatste zenders en ruimte voor 1400MHz.Een zendmast met layout 2018, met nieuw geplaatste zenders en ruimte voor 1400MHz.

Tot mijn verbazing zijn hier alle zenders, behalve de 700/800/900MHz zender, vervangen. De 2 losse 1800MHz zenders en de 2100MHz zender zijn vervangen door een gecombineerde 4T4R RRU, zodat op beide frequentiebanden 4x4 Mimo kan worden ingezet voor extra capaciteit. Er is een nieuwe 2600MHz FDD RRU geplaatst, en de oude 4T4R 2600MHz TDD RRU is vervangen door een nieuwe 8T8R Huawei 5258 RRU. Dit laatste is erg bijzonder, omdat deze band hier nog steeds maar in een 4T4R configuratie wordt uitgezonden. De antenne is vol en heeft geen calibratiepoort voor 8T8R. De kans is dus erg klein dat in de huidige antenne de extra poorten worden gebruikt. Toch zien we deze vervanging nu op vrijwel alle locaties met 2600MHz TDD gebeuren. Er is dus een goede andere reden om deze zenders te vervangen, mogelijk betere compatibaliteit met 5G, maar dit is speculatie.

Bij de groene pijl zie je dat er 4 combiners zijn toegevoegd. 1800/2100MHz worden hier gecombineerd met het 2600MHz FDD signaal. Daarnaast zie je met de onderste paarse pijl dat de twee 1400MHz poorten zijn vrijgelaten. Ook zie je met de paarse circels dat de stroomkabel en glasvezelkabel voor de 1400MHz zender klaar hangt. Met de bovenste paarse pijl zie je dat zelfs de klem voor deze RRU al aanwezig is.

Dit is het afwijkende type antenne van layout 2018. De 'normale' variant heeft deze twee extra 1400MHz poorten niet. Daar zijn het juist de 2600MHz TDD poorten die ook 1400MHz ondersteunen, en dus zeer waarschijnlijk met een combiner gaan worden ingezet.

Slot

We hebben in dit artikel gekeken naar alle layouts die T-Mobile op dit moment plaatst bij nieuwbouw en ombouw. In vrijwel al deze ontwerpen wordt rekening gehouden met 4T4R 2600MHz FDD en 4T 1400MHz. In vergelijk, KPN gebruikt alleen 4T 1400MHz op zijn zwaarste locaties en Vodafone nog nergens. Ook is nu bij elke layout duidelijk rekening gehouden met een snelle uitrol van 3500MHz, iets wat bij Vodafone en KPN ook nog zelden tot niet gebeurt. Alle locaties met actieve antennes lijken nu 2600MHz te krijgen.

In de recente netwerktests zie je al dat KPN de voorsprong van T-Mobile flink aan het inlopen is, maar met het nieuwe spectrum en de nieuwere layouts zal T-Mobile zijn voorsprong op capaciteit voorlopig kunnen behouden.

Tot zover deze strategische update voor T-Mobile. Vond je dit interessant, of heb je vragen? Laat het hieronder in de reacties weten!

Reageer