Jaarafsluiting 2021


Het jaar 2021 is inmiddels alweer voorbij. De ontwikkelingen in de telecomsector zijn weer flink geweest. Daarom willen we om het jaar af te sluiten alle ontwikkelingen die dit jaar in de Nederlandse netwerken hebben plaatsgevonden op een rij zetten, en blikken we alvast voorzichtig vooruit op wat we de komende tijd verwachten.

KPN

We beginnen bij KPN. Gedurende 2021 zijn er ruim duizend sites omgebouwd van Ericsson naar Huawei. Op dit moment is de meerderheid van alle KPN locaties omgebouwd naar Huawei. Met een tempo van zo'n 15 tot 20 sites per week wordt het hele land stukje voor stukje omgebouwd. KPN houdt nog steeds stevig vast aan de standaardlayouts die ze gebruiken sinds het begin van de Huawei uitrol. Qua capaciteit zijn er nog steeds grofweg 3 soorten locaties. Binnen de drie soorten zitten nog kleine variaties in het formaat van de antennes.

De hoeveelheid capaciteit op de nieuwe sites is enorm. Nu KPN steeds verder in de buurt van het noorden van het land komt valt op dat een flink aantal locaties in dunbevolkt landelijk gebied hele zware layouts krijgen, waardoor de komende jaren upgrades in principe bijna niet nodig zijn.

Ondanks de matige festivalzomer is het nieuwe ontwerp tijdelijke zendmast van KPN met Huawei apparatuur nu ook gereed. Deze is onder andere al gebruikt tijdens de Formule 1 in Zandvoort. Ik heb deze helaas nog nergens van dichtbij kunnen bekijken. Ik hoop dus dat dat in het komende jaar gaat lukken.

In de laatste maanden van 2021 is KPN bezig om alvast afscheid te nemen van het 3G netwerk. Dit jaar zijn een flink aantal oude 3G-only sites omgebouwd naar volwaardige Huawei locaties. Op 1 November is 3G vrijwel overal uitgeschakeld in de 2100MHz band. Alleen sites met alleen 3G 2100MHz houden deze band nog, in afwachting tot ombouw. Niet al te lang daarna is de 2100MHz 4G carrier op alle Huawei sites vergroot naar de volle 20MHz. Op Ericsson sites blijft deze carrier 15MHz breed. Ook de 900MHz 3G band staat op de planning om uitgeschakeld te worden, namelijk op 31 Maart 2022.

Vorig jaar was al te zien dat KPN op een aantal indoorlocaties 5G heeft geactiveerd in de 2100MHz band door middel van Dynamic Spectrum Sharing (DSS). Rond begin December is dit doorgevoerd op vrijwel alle indoorlocaties in het KPN netwerk. Hierdoor kunnen gebruikers ook binnen gebruik maken van een 5G verbinding. Toch hebben de meeste KPN indoorlocaties wel een gecombineerde 700, 800 en 900MHz RRU voor het 2G 900MHz signaal. Hierdoor zou op sommige indoorlocaties 5G op 700MHz ook een optie kunnen zijn, maar daar is niet voor gekozen.

Vodafone

We gaan verder met Vodafone. Ver voordat de veiling voor de 700MHz band was begonnen lieten T-Mobile en KPN al een duidelijke strategie zien wat ze van plan zijn met de nieuwe 700MHz band, namelijk landelijk uitrollen. Bij Vodafone was die visie aan het begin van 2021 nog niet bekend. Hier en daar werden op sites zonder 5G een extra 1800MHz RRU opgehangen om 5G te kunnen aanbieden, maar vrijwel nergens werden antennes verwisseld voor dit doel. In de eerste Antennekaart update van het jaar doken een vijftal 700MHz locaties op. Daarna bleef het weer een tijdje stil. Uit de Antennekaart updates bleek ook wel dat in deze periode heel weinig locaties werden uitgerold, en dat ook de uitrol van de 1800MHz band voor 5G vrijwel stil leek te liggen. Tegen de zomer werd duidelijk dat Vodafone in deze tijd aan het wachten was op de nieuwe Ericsson RRU 2460, die 700, 800 en 900MHz in een 2T4R configuratie kan zenden. Inmiddels worden er geen sites meer gebouwd zonder de 700MHz-band.

Vodafone begon niet alleen met het actief uitrollen van de 700MHz band, maar ook doken er op veel plekken in het buitengebied nieuwe sites op. De nieuwe prestatieverplichting die vanaf medio 2022 geldt voor alle providers is hier ongetwijfeld een belangrijke reden voor. Hierbij moeten alle providers op 98% van het grondgebied van elke gemeente minimaal 8Mbps snelheid kunnen bieden. Toch bleven veel van deze nieuwe locaties lang uitgeschakeld. En tot op de dag van vandaag zijn er alleen al in de provincie Drenthe zo'n 20 sites die al een half jaar geleden zijn gebouwd, maar nog steeds niet actief zijn.

De reden hiervoor is niet publiekelijk bekend. Toch zou het chiptekort in de IT-sector hier een rol in kunnen spelen. Ook is te zien dat sommige nieuwe sites meteen op een glasvezelverbinding word aangesloten, en deze verbinding dus mogelijk even op zich heeft laten wachten.

Vodafone lijkt grofweg 2 soorten antennes te gebruiken voor deze nieuwe sites. Eén hiervan is een variant met 2 arrays voor lage banden en 4 arrays voor hoge banden (2L4H). Later in het jaar lijkt een variant met 2 lage en 6 hoge arrays (2L6H) vaker voor te komen. Het voordeel van de 2L6H variant is dat al het Vodafone spectrum hierop kan worden gebruikt zonder combiners.

Opvallend is dat bij de meeste nieuwe en omgebouwde locaties in de kasten geen accu's meer aanwezig zijn voor noodstroomvoorziening. Het is onbekend of dit zo blijft, of dat Vodafone deze later weer gaat plaatsen. Ook is in de uitrol van het 700MHz spectrum een zwakte te zien die bij KPN en T-Mobile niet aanwezig is. De 700MHz licentie van Vodafone mag namelijk in een deel van de provincie Drenthe niet worden gebruikt door de WSRT telescoop in Westerbork. In de vergunning staat een zone van 10km rond de telescopen bij Westerbork waar geen diensten mogen worden aangeboden in de 700MHz band. Dit is om te voorkomen dat een harmonische frequentie van deze band storen op de WSRT. Een soortgelijke restrictie zit in het nieuwe 1400MHz spectrum van alle providers, wat ook duidelijk te zien is bij Vodafone en KPN.

10km-zone rond Westerbork waarbinnen Vodafone geen 700MHz mag gebruiken10km-zone rond Westerbork waarbinnen Vodafone geen 700MHz mag gebruiken

Een ander verrassend punt aan de Vodafone strategie is dat ze bij vrijwel alle sites met 700MHz een RRU plaatsen die 1800MHz én 2100MHz ondersteunt. Hiervan zijn 3 varianten, namelijk de 2242, de 4480, en de nieuwe 2260. Maar vervolgens schakelt Vodafone op deze RRUs op meer dan de helft van de sites alleen 1800MHz in. Sterker nog, de feeders die uit deze RRUs komen zijn gelabeld als alleen 1800MHz. Wat het idee hierachter is weet ik niet. Het kan een argument zijn dat ze de extra capaciteit niet nodig hebben, en dus simpelweg niet aanzetten. Maar Vodafone gebruikt al technieken in het netwerk om bepaald spectrum uit te schakelen als het rustig is op het netwerk. Ook is de 2100MHz carrier van Vodafone nog maar 15MHz breed, terwijl ze 20MHz hebben en de overige 5MHz voor niks wordt gebruikt.

Feeders uit de nieuwe Radio 2260 die alleen zijn gelabeld als 1800MHz, terwijl de RRU ook 2100MHz ondersteuntFeeders uit de nieuwe Radio 2260 die alleen zijn gelabeld als 1800MHz, terwijl de RRU ook 2100MHz ondersteunt

Toch heeft Vodafone in het afgelopen jaar op zo'n 500 locaties 5G geactiveerd, en hebben ze ruim 400 sites omgebouwd naar 700MHz. De 1400MHz band komt iets langzamer op gang met nog maar 130 sites.

T-Mobile

Na KPN en Vodafone is de laatste provider waar we het over gaan hebben T-Mobile. Aan het begin van het jaar waren er nog een klein aantal Tele2 sites actief. Deze zijn grotendeels overgenomen door T-Mobile, en daarmee is het Tele2 netwerk dus verdwenen. In het eerste deel van het jaar is vrijwel overal de oude Tele2 apparatuur weggehaald. Inmiddels kom je bijna nergens meer Tele2 sites tegen.

T-Mobile is dit jaar erg druk geweest met upgrades die voor de meesten van ons vrij onzichtbaar zijn. Waar de meeste zendmasten een glasvezelverbinding hebben is dit lang niet overal haalbaar. In dat geval wordt gebruik gemaakt van straalverbindingen. De oudere straalverbindingen kunnen in de meeste gevallen maximaal rond de 400 tot 500Mbps aan verkeer aan. Dat was altijd genoeg, maar nu kan de T-Mobile site layout met de minste capaciteit al ruim 700Mbps per sector verwerken. De oude straalverbindingen zijn dus niet voldoende.

Om die reden is T-Mobile dit jaar erg druk bezig geweest om elke verbinding te vervangen door nieuwe Huawei straalverbindingen die werken in de 80GHz band, namelijk de RTN380 serie. Door de grote hoeveelheid spectrum die in deze band beschikbaar is kunnen erg brede kanalen worden gebruikt. Daardoor kunnen deze verbindingen meerdere gigabits per seconde verwerken. Voldoende om ook de latere fases van de 5G uitrol te kunnen doorstaan. Door de hoge frequentie zijn deze verbindingen veel directioneler, en ook veel gevoeliger voor weersomstandigheden, waardoor de maximale afstand 10 tot 15km is. Daarom wordt op de langere afstanden een secundaire 18GHz verbinding toegevoegd, die als backup kan dienen als de 80GHz verbinding voor harde regen tijdelijk niet goed werkt. Het lijkt erop dat het doel is dat de oude Ericsson Minilink straalverbindingen in het T-Mobile netwerk vrijwel overal zullen worden vervangen.

Oude Ericsson MiniLink (Links) en de nieuwe Huawei RTN380 verbinding (Rechts). De linker MiniLink is hier inmiddels weggehaaldOude Ericsson MiniLink (Links) en de nieuwe Huawei RTN380 verbinding (Rechts). De linker MiniLink is hier inmiddels weggehaald

In Februari van dit jaar schreven we nog een update over de bestaande layouts en waarschijnlijke strategie van T-Mobile. Maar al en paar maanden na dat artikel is de inhoud ingehaald door de ontwikkelingen. Een belangrijke ontwikkeling in dit jaar was de uitrol van het voormalige Tele2 2600MHz FDD spectrum. De drukte op het netwerk was voelbaar na de integratie van de Tele2 klanten. Inmiddels hebben al deze plekken upgrades gekregen met het 2600MHz FDD spectrum. Ook stond in de netwerkupdate van begin 2021 dat T-Mobile op sites met actieve antennes voor 1800MHz maar 2T2R 2100MHz gebruikte. In het tweede kartaal van 2021 zag ik de eerste locaties waar deze RRUs waren vervangen door een 4T4R RRU, namelijk de RRU5904. Hiermee kan op deze band 4x4 Mimo worden gebruikt.

De uitrol van het nieuwe 1400MHz spectrum is ook begonnen in het tweede kwartaal. Na de frequentieveiling bleef het bij T-Mobile vrij lang stil met deze nieuwe frequentieband. In April stelde ik mijzelf op een dag als doel om niet eerder naar huis te gaan dan dat ik een 1400MHz site had gevonden, wat redelijk goed uitpakte. De eerste locaties doken al snel daarna op, maar het daadwerkelijk inschakelen van al deze sites duurde in sommige gevallen nog ruim 5 maanden. T-Mobile rolt 1400MHz uit met de Huawei RRU5301, dezelfde als KPN. Deze kan met 4 antennes tegelijk zenden, wat op de meeste plekken gebruikt wordt.

Met de uitrol van de 1400MHz band is nog een andere vrij onverwachte ontwikkeling begonnen. Waar de meeste locaties met 700, 800 en 900MHz gebruik maken van de RRU5509t die zendt in een 2T4R configuratie zagen we op alle 1400MHz sectoren ineens een nieuwe RRU hangen, namelijk de RRU5512t. Deze kan niet alleen ontvangen op 4 antennes, maar ook alle banden zenden op 4 antennes tegelijk. Hierdoor is 4x4 mimo mogelijk voor telefoons die dit ondersteunen, waardoor de snelheid mogelijk omhoog gaat. Er is mogelijk nog een andere belangrijke reden om 4T4R uit te rollen op de lage banden, hierover lees je binnenkort meer.

Terwijl KPN op alle indoorlocaties nu 5G met DSS doet in de 2100MHz band heeft T-Mobile een andere strategie gekozen voor 5G op indoorlocaties. Op de drukkere plekken wordt een 700/800/900MHz RRU bijgeplaatst. Hierdoor kan T-Mobile niet alleen 5G activeren op de 700MHz band, maar ook 2G en 3G inzetten op de 900MHz band. Dat is belangrijk nu die technieken niet meer op hoog spectrum zitten, waardoor telefoons zonder VoLTE ondersteuning anders niet kunnen bellen. De 800MHz band wordt op deze locaties vaak overgeslagen. Helaas plaatst T-Mobile, in tegenstelling tot KPN en Vodafone, zijn indoorlocaties niet in het Antenneregister. Daardoor zijn deze ontwikkelingen moeilijk te volgen.

Ook bij T-Mobile is in 2021 veel veranderd in het 3G spectrum. Aan het begin van het jaar had T-Mobile alleen een 2100MHz carrier. In het laatste kwartaal is 3G in de 900MHz band weer geactiveerd, waardoor de 2G en 4G carriers in die band wat subcarriers hebben moeten inleveren. Daarna is 3G in de 2100MHz band overal uitgeschakeld. Inmiddels zitten we midden in de gefaseerde uitrol van de vergrote 2100MHz 4G carrier. Deze wordt namelijk vergoot naar de volle 20MHz. Dit is al actief in grote delen van het land, met uitzondering van in ieder geval provincie Drenthe.

In December is het snelheidslimiet voor het mobiele netwerk in stilte verhoogd. Voorheen was de downloadsnelheid maximaal 450Mbps. Inmiddels hebben we al meerdere screenshots gezien van speedtests die tegen de 600Mbps zitten, en dat op site layouts met de minste capaciteit.

Tot zover de belangrijkste ontwikkelingen op de Nederlandse mobiele netwerken. De telecomsector staat nooit stil, waardoor het volgen van de ontwikkelingen zo interessant is. Ik wil alle gebruikers van de website bedanken voor de fijne bijdragen in 2021. Het jaar 2022 wordt minstens zo interessant, en dat willen we graag met jullie blijven delen. Alvast een fijne jaarwisseling!

Reageer

Site in een boom langs de A4 - Mast van de maand November 2021


'Jullie kunnen de boom in met die zendmast'. Dat was waarschijnlijk de reactie die kwam toen T-Mobile bij Stompwijk lans de A4 een nieuwe site wilde bouwen. Ik heb vaker bijzondere locaties gezien, maar ik moest toch even beter kijken toen ik langs de A4 antennes in een boom zag hangen. In bepaalde gebieden is het door regelgeving erg lastig om hoge vakwerkmasten te bouwen. Bij Stompwijk langs de A4 heeft namelijk niet alleen T-Mobile een bijzondere site, maar ook Vodafone en KPN hebben compacte sites in lantaarnpalen bij een viaduct hangen. En een stuk verderop langs de N44 bij Wassenaar hangen ook meerdere locaties in lamptaarnpalen.

Aan het einde van de Meerburgerlaan in Stompwijk is duidelijk te zien dat er iets boven de bomen uitsteekt. Het is een buis waar twee sectorantennes van T-Mobile in hangen. Er lijkt een buismast tussen de bomen te staan, maar dat is niet zo. Er staat op de camping een oude boom waar op de bovenkant van de stam een frame met antennes is gemonteerd. Twee staalkabels vanaf metalen palen zorgen ervoor dat de boom niet te veel doorzakt.

Antennes van T-Mobile in een boom langs de A4.Antennes van T-Mobile in een boom langs de A4.

Deze locatie is nog een oudere layout van voor de grootschalige 5G uitrol. Dit is vermoedelijk een 4-band antenne. Lager onder de antennes hangen nog 2 RRUs aan de boom. Dit zijn twee RRU3279's, voor 8T8R 2600MHz TDD, die in een 4T4R configuratie worden gebruikt. Alle andere banden komen uit RFU's uit de kasten die op de grond staan. Tussen de antennes hangen nog versterkers voor de banden die lange feeders hebben, en een aantal combiners om het 2600MHz signaal bij een van de banden op te combineren.

Op deze locatie is geen glasvezelverbinding aanwezig. Daarom hangt bovenin de mast een Ericsson Minilink antenne die naar een locatie in Zoetermeer straalt voor de verbinding met de rest van het netwerk. Vreemd genoeg was deze locatie op het moment dat ik hem bezocht offline. Ook de aangeleverde Netmonster data geeft aan dat deze site al best een tijd inactief lijkt te zijn. Vermoedelijk is de bewegende boom in combinatie met een lange straalverbinding deel van de oorzaak, hoewel er gerust een andere oorzaak kan zijn. Het bewegen van de boom zal hoe dan ook niet helpen met de kwaliteit van de verbinding.

De toekomst van deze locatie is onzeker. Dit is een van de weinige locaties in de omgeving die nog niet is omgebouwd om 5G te kunnen ondersteunen. Toch is er op de Antennekaart onlangs een nieuwe 80GHz straalverbinding opgedoken die erop kan wijzen dat T-Mobile deze locatie toch in stand gaat houden. Door de hogere frequentie is deze verbinding alleen maar gevoeliger voor bewegingen, dus we moeten in de gaten houden hoe T-Mobile dit oplost.

Reageer

WAS-Alarm Leidschenveen - Mast van de maand Oktober 2021


Na een overgeslagen maand September gaan we weer vrolijk verder met mast van de maand. We hebben weer een interessante site die je niet vaak tegenkomt. In stedelijk gebied moeten providers soms creatief zijn om een gebied van dekking te voorzien. Over het algemeen is het bouwen van een 40 meter hoge zendmast in een woonwijk lastig, en daklocaties zijn ook niet altijd makkelijk te krijgen. Tele2 had dit probleem aan het begin van 2018 in Leidschenveen en heeft daar een creatieve oplossing voor bedacht.

We kennen allemaal de WAS-palen wel, die elke eerste maandag van de maand rond het middaguur laten horen dat ze bestaan. Wat nou als je zo'n WAS-paal kunt hergebruiken en er antennes in kunt plaatsen? Dat is exact wat Tele2 heeft gedaan. De oplossing in Leidschenveen, Den Haag is in Oktober de mast van de maand. In het land zijn naar schatting tussen de 3 en 5 van deze locaties.

Tele2 site in een WAS-paal in Leidschenveen, Den Haag. Foto genomen in Februari 2021.Tele2 site in een WAS-paal in Leidschenveen, Den Haag. Foto genomen in Februari 2021.

Tele2 had hier een hele compacte site gebouwd, waar de RRUs naast de antennes hingen. Qua layout was het Tele2 netwerk nooit heel spectaculair, omdat ze maar 2 frequentiebanden hadden. 800MHz en 2600MHz. Beide banden zijn hier actief. Maar het Tele2 netwerk is tegenwoordig uitgefaseerd, dus ook deze site doet niks meer.

Na de uitschakeling van het Tele2 netwerk bleef een groepje van zo'n 25 locaties actief. T-Mobile heeft in de buurt van deze sites zelfs langer gewacht met het inschakelen van de 800MHz carrier. Uiteindelijk bleek dat een groot deel van de sites in deze groep zijn omgebouwd naar T-Mobile sites. De kans was dus erg groot dat deze WAS-paal in Leidschenveen vroeg of laat zou worden omgebouwd naar T-Mobile. En precies dat is in Juli en Augustus gebeurd.

Door T-Mobile omgebouwde WAS-paal in Leidschenveen.Door T-Mobile omgebouwde WAS-paal in Leidschenveen.

T-Mobile heeft ook goed de moeite genomen om de site er compact uit te laten zien. De antenne die hier wordt gebruikt is een kleinere variant van de antenne die tegenwoordig het meeste wordt uitgerold. Het is de A134521R0v06, een 2 meter hoge antenne die 2 high-band poorten minder heeft als de grotere versie. Ook in deze kleinere variant zijn 2 sets clusterpoorten aanwezig die kunnen worden gebruikt voor 8T8R 2600MHz TDD en 8T8R 3500MHz. Eén paar daarvan is in gebruik voor 2600MHz TDD met de RRU5258. De bovenste RRU is de welbekende RRU5502 die 1800MHz en 2100MHz in een 4T4R configuratie ondersteunt, en de onderste RRU is de RRU5509t voor 2T4R 700MHz, 800MHz en 900MHz.

We zien tegenwoordig weer steeds vaker dat nieuwe sites worden uitgerust met 2600MHz TDD. De uitrol van die band heeft een periode stilgelegen. De keuze daarvoor is misschien bijzonder, omdat 5G gebruikers over het algemeen geen gebruik kunnen maken van deze band. Dat komt omdat het voor de meeste telefoons onmogelijk is om 4G FDD, 4G TDD en 5G naast elkaar te koppelen. Dat betekent dat deze band voornamelijk wordt gebruikt door telefoons die geen 5G ondersteunen.

Op het moment dat de bovenstaande foto was gemaakt was deze site nog niet actief. De straalverbinding mist nog. Er is hier namelijk geen glasvezelverbinding. Op de Antennekaart is een 32GHz en een 80GHz straalverbinding zichtbaar, maar op dit moment hangt er alleen nog een 32GHz verbinding.

Om de site nog compacter te maken staat de kast niet naast de WAS paal op de grond, maar hangt deze aan de mast.

De BTS kast van T-Mobile hangt aan de mast.De BTS kast van T-Mobile hangt aan de mast.

Ook hier is duidelijk weer moeite gedaan om de site zo compact mogelijk te laten lijken. Alle kabels zijn netjes weggewerkt in de metalen voet. Hoewel de antenne ruimte heeft voor de 3500MHz band voor 5G, en ook voor 2600MHz FDD en 1400MHz is de vraag hoeveel extra capaciteit hier nodig is, omdat de mast vrij lokale dekking verzorgt in de wijk. Ook zal het toevoegen van een extra RRU de setup aardig minder netjes laten lijken. Maar zelfs zonder het extra spectrum hangt hier genoeg capaciteit om zonder moeite het downloadlimiet van 450Mbps te bereiken, hoewel de huidige 32GHz straalverbinding daar nog niet snel genoeg voor is. Die zal vast snel genoeg worden omgebouwd naar een nieuwe 80GHz link, die meerdere gigabits per seconde aan capaciteit heeft.

Tot zover mast van de maand Oktober 2021. Volgende maand is het een jaar geleden dat we begonnen met mast van de maand. Daarom laten we volgende week een extra unieke locatie zien. Heb je tot die tijd vragen of suggesties? Laat het weten op het forum!

Reageer

T-Mobile heractiveert 3G in de 900MHz band


In Juni 2021 heeft T-Mobile aangekondigd te stoppen met zijn 2G netwerk. Toch is het nodig dat het 2G netwerk in de lucht blijft voor bedrijven waarmee langdurige contracten zijn afgesloten. De vraag is dus wat de beste strategie is om te stoppen met deze band. Om te kunnen bellen blijft laag spectrum nodig voor telefoons die geen VoLTE (Bellen via 4G) ondersteunen, omdat anders de dekking daarvoor flink afneemt. Na vele jaren is VoLTE nog steeds niet betrouwbaar genoeg en goed genoeg ondersteund dat 2G en 3G niet meer nodig zijn. Rudolf van der Berg schreef hier een interessant stuk over, met meerdere inzichten vanuit de telecomindustrie.

Dat betekent dus dat de providers 2G of 3G actief moeten houden, en het liefst op een lage band: 900MHz dus. Nu T-Mobile gaat stoppen met 2G voor consumenten is er eigenlijk maar 1 andere logische keuze, namelijk het herinschakelen van 3G in de 900MHz band.

Voorheen had T-Mobile alleen 2G actief in de 1800MHz band. Doordat ze 30MHz ruimte in deze band hebben konden ze 20MHz inzetten voor 4G (Wat de maximale carriergrote in LTE is), en de overige 10MHz inzetten voor 2G. Aangezien T-Mobile 15MHz heeft in de 900MHz band kunnen ze hier 10MHz inzetten voor 4G en daarnaast een 3G carrier actief houden. In de beginjaren van het Huawei netwerk van T-Mobile is dit altijd de strategie geweest.

Tijdens de inverhuizing van de Tele2 klanten heeft T-Mobile een extra 10MHz 4G carrier geactiveerd in de 1800MHz band om extra capaciteit vrij te maken. Dat betekent echter wel dat 2G uit die band zal moeten verdwijnen. De keuze is toen gemaakt om 2G te verplaatsen naar 900MHz, en de 3G carrier in die band uit te zetten waardoor 3G puur op 2100MHz werkte.

Er is nu alleen 1 probleem, de 900MHz band is vol. Een 3G carrier heeft in principe 5MHz nodig, en de overige 10MHz is in gebruik voor 4G. In de laatste paar maanden zagen we op de waddeneilanden en in de kop van Noord-Holland dat T-Mobile de 4G carrier heeft verkleind. Telefoons zien nog steeds een carrier van 10MHz breed, maar door het uitschakelen van een aantal subcarriers is deze carrier effectief 7MHz breed geworden. De vrijgekomen ruimte kunnen ze dus inzetten voor 2G.

In de vorige Antennekaart update van T-Mobile zagen we al dat 3G900 was geactiveerd op de waddeneilanden. Tevens zagen we rond week 40 op meerdere plekken in het land al dat de verkleining van de 4G carrier en verplaatsing van de 2G carriers had plaatsgevonden, en vrijwel overal in het land een gat was ontstaan waar de 3G900 carrier in past. Nu lijkt sinds het begin van deze week in regio Emmen in ieder geval een 3G900 carrier actief te zijn, en we krijgen ook meldingen uit andere plekken van het land waar deze band is aangezet. Het lijkt om een gefaseerde uitrol te gaan, dus deze nieuwe carrier is nog niet overal beschikbaar. Een logische vervolgstap zou zijn om 3G helemaal uit te zetten in de 2100MHz band, en deze ruimte bij 4G te zetten, om ook daar een 20MHz carrier te krijgen. 3G draait al een tijd op een enkele carrier, wat dus waarschijnlijk voldoende is.

Doordat de 900MHz carrier op 4G is verkleind verliezen ze daar ook een stukje capaciteit. Het lijkt erop dat het netwerk sinds kort overal in het land de telefoons sneller naar de 800MHz band zet. De 900MHz band wordt zelfs niet meer standaard meegenomen in een CA combinatie als je signaal op de hogere banden goed genoeg is. Pas als je signaal slechter wordt, en/of de zendmast geen 800MHz heeft krijg je de 900MHz band erbij. Hierdoor houden ze de band vrij voor gebruikers die het echt nodig hebben, wat waarschijnlijk helpt voor de binnendekking.

We houden de ontwikkelingen in de 900MHz band in de gaten. Werkt het bij jou wel al, of juist nog niet? Laat het weten in de reacties!

Reageer

Het mobiele netwerk tijdens de Dutch GP 2021 in Zandvoort


Vandaag begint het lang verwachte Formule 1 evenement in Zandvoort. In 2020 is het circuit volledig omgebouwd om klaar te worden voor de eerste editie in Mei 2020. Door de coronamaatregelen kon dit helaas niet doorgaan en is het evenement verplaatst naar dit jaar. Aanvankelijk werd op de drukste dagen (vrijdag, zaterdag en zondag) ongeveer 105.000 bezoekers per dag verwacht. Door de huidige geldende maatregelen is dat getal lager. Toch is voor al die mensen een serieuze hoeveelheid bandbreedte nodig. Al is het alleen maar om foto's en video's te delen vanaf het circuit, te videobellen en zelfs online de uitzending mee te kijken. Vorig jaar bezochten we het circuit al en trokken toen al de conclusie dat de providers het met de vaste zendmast op het circuit niet kunnen redden bij een vol circuit. Daarom laten we vandaag zien wat voor aanvullende capaciteit de providers hebben geplaatst op en rond het circuit.

In 2020 hebben de providers al flinke capaciteitsverzwaringen doorgevoerd op alle masten in Zandvoort. KPN en Vodafone hebben vrijwel overal een glasvezelverbinding aangelegd naar het vaste netwerk. In de aanloop naar de Dutch GP van dit jaar heeft T-Mobile de locaties die geen glasvezelverbinding hebben voorzien van extra straalverbindingen. Dit zijn straalverbindingen in de 80GHz band, die rond de 4Gbps capaciteit per verbinding hebben. Dit doet dus niet onder voor een vaste glasvezelverbinding. Parallel aan deze 80GHz straalverbindingen loopt ook nog een 32GHz straalverbinding die de verbinding kan overnemen als de weersomstandigheden slecht worden. Er is ook een mate van redundantie toegevoegd, waardoor sommige locaties dubbel zijn aangesloten om zeker te weten dat er capaciteit voldoende is.

T-Mobile straalverbindingen in Zandvoort.T-Mobile straalverbindingen in Zandvoort.

Op deze straalverbindingenkaart zie je meteen iets interessants. In de straalverbindingen update van 30 Juli heeft T-Mobile een nieuwe link toegevoegd naar het treinstation van Zandvoort. Hier heeft T-Mobile geen site staan en er was ook nooit indoordekking. De kans bestaat dus dat T-Mobile hier een tijdelijke locatie heeft gepland om drukte van het treinstation op te vangen. Afgelopen woensdag bezocht ik Zandvoort om het mobiele netwerk te bekijken. Geen van de providers heeft iets in het Antenneregister geplaatst. We moeten het dus doen met de informatie die we op locatie verzamelen. Naast het station heeft T-Mobile een kleine tijdelijke site staan (site 37149). Je ziet hier een multi-beam antenne die 6 stralen van 15 graden breed uitzendt, totaal grofweg dus 90 graden. Dit zorgt dat overal op het stationsplein voldoende bandbreedte is. Op deze multi-beam antenne zijn alleen 1800MHz en 2100MHz in gebruik.

Multi-beam antenne van T-Mobile op het stationsplein.Multi-beam antenne van T-Mobile op het stationsplein.

Op het perron zijn ook nieuwe antennes opgehangen. Deze zien er vrij permanent uit, en zullen dus misschien na het Formule 1 evenement blijven hangen. Het rechter sector zendt recht op het spoor, het linker sector zendt naar de trap waar je het perron verlaat. Bij elke antenne hangt een Huawei RRU5502. Dat is een gecombineerde RRU voor 1800MHz en 2100MHz in een 4T4R configuratie, maar de gebruikte antennes zijn maar 2T2R. Rechtsonder op de foto kun je de straalverbinding nog zien hangen.

Extra antennes van T-Mobile op de perrons.Extra antennes van T-Mobile op de perrons.

KPN en Vodafone hebben op het station geen extra voorzieningen, en moeten het dus doen met de vaste locaties in de omgeving.

Op de straalverbindingenkaart kun je nog een extra T-Mobile verbinding zien, vanaf de mast midden op het circuit naar een locatie vlak naast de ingang. Hier hebben ze een extra compacte multi-beam locatie geplaatst (Site 40614) die wat drukte van de hoofdingang kan opvangen. Op de foto zie je 2 multi-beam antennes met 5 sectoren per stuk, welke richten richting het NH hotel en naar de hoofdingang van het circuit. Vermoedelijk hangen aan de achterkant ook nog twee losse sectoren die naar het naastgelegen vakantiepark richten. Deze mast heeft ook alleen 1800MHz en 2100MHz actief. Bezoekers op het circuit zullen niet met deze mast verbinden, hij lijkt uitsluitend voor de omgeving voor het circuit te zijn. Ook hier hebben KPN en Vodafone geen extra voorziening.

Tot nu toe hebben we alleen de situatie buiten het circuit gezien. Ook op het circuit staan een aantal tijdelijke locaties. De organisatie van de Dutch GP heeft een plattegrond van het circuit gepubliceerd met daarop alle voorzieningen. Hierop zijn vier zendmasten te zien, waarvan een de vaste mast is, en drie extra tijdelijke locaties.

Plattegrond van het circuit met alle geplande zendmasten.Plattegrond van het circuit met alle geplande zendmasten.

In de aanloop naar de GP hebben de providers samen het netwerk op het circuit voorbereid, en drie plekken aangewezen voor tijdelijke sites. Tussen deze locaties is een gezamenlijke glasvezelring aangelegd. Deze drie tijdelijke locaties zijn dus onderling via glasvezel verbonden. KPN en T-Mobile hebben apparatuur op al deze drie tijdelijke locaties hangen. Vodafone doet niet mee op de oostelijke locatie omdat ze in de vaste mast midden op het circuit al een extra multi-beam antenne hebben hangen die naar het oosten is gericht.

KPN gebruikt dit jaar voor het eerste zijn nieuwe Huawei festival setup. De oudere Ericsson versie kon per locatie 9 sectoren aan met 1800MHz, 2100MHz en 2600MHz FDD. Nieuwe Huawei variant ondersteunt ook 9 sectoren. Nieuw is dat ze 5G DSS gebruiken op de 2100MHz band. Deze 5G band komt nog bijna nergens voor in de carrier policies, waardoor ondersteuning hiervoor slecht is. Ook kan KPN nu per locatie een 2600MHz TDD massive mimo antenne gebruiken.

We beginnen met de meest noordelijke tijdelijke locatie, die bij de Gerlachbocht staat. Deze foto is genomen vanaf de tijdelijke noodopgang naar het circuit.

De meest noordelijke tijdelijke zendmast.De meest noordelijke tijdelijke zendmast.

De bovenste antennes zijn van T-Mobile. Die hebben een 6-sector multi-beam antenne gericht op de vaste hoofdtribune en alles noordelijk daarvan. Een tweede multi-beam antenne zendt naar rechts en is op deze foto moeilijk te zien. Deze zendt naar het gebied tussen de Hugenholtzbocht en de Rob Slotemakerbocht. T-Mobile heeft hier dus 12 sectoren, waar ze 1800MHz, 2100MHz en 2600MHz FDD op inzetten. Het gebruik van 2600MHz FDD op een multi-beam site hebben we bij T-Mobile nog niet eerder gezien, maar is hier nodig om de drukte.

Daaronder hangt KPN, links zie je een 5-sector multi-beam antenne die ook naar het gebied noordelijk van de hoofdtribune zendt. De kleine rechthoekige antenne is een massive mimo antenne voor 2600MHz TDD. Rechts hangt nog een losse sectorantennes voor het gebied ten zuiden van deze mast. KPN heeft hier dus 6 sectoren actief met 1800MHz, 2100MHz en 2600MHz FDD, plus een 2600MHz TDD massive mimo sector. Ook hebben ze hier 5G actief op de 2100MHz band door middel van DSS.

De onderste antenne is Vodafone. Dit is een 5-sector multi-beam antenne die ook op de tribunes staat gericht rond het start/finish gebied. Het is ook de enige antenne die ze hier gebruiken, en zendt op 1800MHz, 2100MHz en 2600MHz FDD.

We gaan door met de mast op het oostelijke deel van het circuit. Dit gebied is veel rustiger dan het start/finish gebied, maar ligt wel naast een grote tijdelijke camping. De kwaliteit van de foto valt tegen door de grote afstand vanaf de boulevard, maar we kunnen wel zien wat hier hangt.

Tijdelijke zendmast aan het oosten van het circuit.Tijdelijke zendmast aan het oosten van het circuit.

T-Mobile hangt hier weer bovenaan (site 36832). Deze foto is genomen vanaf het westen. De multi-beam antenne aan de linker kant zendt dus naar de tribunes aan de oostkant van het circuit. Dit is een 5-sector multi-beam antenne. Aan de rechter kant hangt nog een 5-sector multi-beam antenne die richt naar de tijdelijke camping ten zuiden van het circuit. Tussen de multi-beam antennes hangen nog twee losse sectoren die het gebied ten oosten en ten westen van deze mast opvult. T-Mobile heeft hier dus ook weer 12 sectoren actief, en zendt hier op 1800MHz en 2100MHz.

De andere antennes zijn van KPN, die ook een sector naar de camping hebben staan (rechts). Hier lijken geen multi-beam antennes te hangen, maar wel een aantal sectorantennes die rondom de mast zenden. Ook hangt onderin de mast weer een massive mimo 2600MHz TDD antenne, gericht naar de tribunes.

Vodafone doet niet mee op deze zendmast. De dekking voor de oostelijke tribunes komt vanaf de vaste mast midden op het circuit. De camping wordt grotendeels gedekt vanaf buiten het circuit.

De laatste tijdelijke mast staat aan de zuidkant van het circuit, in de Arie Luyendijkbocht.

Tijdelijke zendmast aan de zuidkant van het circuit.Tijdelijke zendmast aan de zuidkant van het circuit.

T-Mobile hangt hier opnieuw boven in de mast (site 36819). Ook hier gebruiken ze twee 6-sector multi-beam antennes, die van het circuit af zenden. De mast staat binnen in de bocht, deze antennes zenden dus op de grandstands aan de buitenkant van de bocht, en binnen in de bocht achter het TV compound. Ze slaan de grandstands en tribunes in het midden van het circuit dus over met de tijdelijke masten, maar die worden gedekt door de vaste mast. Deze tijdelijke site heeft voor T-Mobile ook alleen 1800MHz en 2100MHz.

Onder T-Mobile hangt een multi-beam antenne van KPN die ook naar de grandstands buiten de bocht zendt. Deze wordt aangevuld met een normale sectorantenne. Daaronder hangt een multi-beam antenne van Vodafone die ook dezelfde kant op richt. Iets lager, halverwege de mast, heeft KPN nog een aantal antennes hangen. Ze zenden hier met een multi-beam antenne naar de binnenkant van het circuit toe. De omlaag gerichte antenne is de massive mimo antenne voor 2600MHz TDD. De omgeving wordt hier nog opgevuld met wat extra sectorantennes. KPN heeft hier zijn maximale 9 sectoren in gebruik.

Helemaal onder in de mast heeft Vodafone nog een multi-beam antenne hangen naar de binnenkant van het circuit, en een extra sectorantenne voor de omgeving achter het circuit.

Midden op het circuit staat de vaste zendmast. Daar is voor dit evenement weinig aan veranderd. Vodafone heeft een 6-sector multi-beam antenne naar de hoofdtribune bij het start/finish gebied gericht. Met twee lagere multi-beam antennes richten ze op de tribunes midden op het circuit, en naar de oostelijke bochten. T-Mobile gebruikt in deze mast ook twee multi-beam antennes om de middelste tribunes te voorzien van een mobiel signaal. KPN heeft hier een lichte setup hangen, waarop de hoge frequentiebanden voor het F1 weekend zijn uitgeschakeld. Alleen 2G lijkt aan te staan op deze locatie.

Ik had persoonlijk niet verwacht dat de providers zo veel extra capaciteit uit zouden rollen, maar als je de totale netwerkopbouw bekijkt ziet het er logisch uit. T-Mobile heeft duidelijk de meeste sectoren rond het circuit hangen, maar ze hebben ook ruim meer data te verwerken dan de andere providers. Het wordt ongetwijfeld een mooie eerste editie van de F1 in Zandvoort.

Ben je op locatie en heb je foto's? Deel ze met ons via het Antenneforum, of via E-Mail. Vragen zijn natuurlijk ook altijd welkom op het forum.